Zoila del Rosario Gomez

Waterschaarste is een langdurige wereldwijde zorg die diepere aandacht vereist. Het is een toenemende mondiale uitdaging die de economische ontwikkeling, de stabiliteit van het milieu en de sociale cohesie bedreigt. Waterbronnen worden gedeeld door meerdere gebruikers en vertonen een variabiliteit in tijd en ruimte die wordt verergerd door klimaatverandering. Bovendien beperkt de toenemende vervuiling de beschikbaarheid van zoetwater voor concurrerende gebruikers. Deze druk kan leiden tot conflicten die het welzijn aantasten.

De overkoepelende doelstelling van dit proefschrift is het bijdragen aan analyses en oplossingen voor reële waterconflicten door het strategisch gedrag van actoren te onderzoeken onder omstandigheden van waterschaarste en zwak bestuur. Het onderzoek richt zich op watertoewijzing en watervervuiling in Peru, een land dat steeds meer te maken krijgt met waterstress en conflicten. Perus heterogene geografie vertoont een mismatch tussen de beschikbaarheid van zoetwater en de ruimtelijke verdeling van de bevolking en economische activiteiten.

Het proefschrift behandelt vier onderzoeksvragen met behulp van casestudies en micro-economische modellering op basis van speltheorie. In hoofdstuk 2 wordt een hydro-economisch model ontwikkeld voor de gezamenlijke toewijzing van oppervlaktewater en grondwater, waarbij de rol van infiltratie (recharge) centraal staat. Hoofdstuk 3 onderzoekt hoe gezamenlijke investeringen in infrastructuur de watertoewijzing en het welzijn kunnen verbeteren via bindende overeenkomsten. Hoofdstuk 4 analyseert de rol van zijdelingse betalingen (side payments) bij het oplossen van conflicten over olievervuiling, waarbij wordt aangetoond dat deze betalingen prikkels kunnen geven voor vreedzaam gedrag. Hoofdstuk 5 onderzoekt de strategische interactie tussen de overheid en bedrijven onder onzekerheid, en de voorwaarden waaronder activa 'gestrand' (stranded assets) kunnen raken door strenger milieubeleid.

De bevindingen tonen aan dat het oplossen van waterconflicten afhangt van institutionele ontwerpen die het gedrag van actoren sturen door prikkels en payoffs te veranderen. Een strikt en geloofwaardig milieubeleid, gecombineerd met handhaving, bevordert schone productie en vermindert het risico op gestrande activa. Casestudies in Peru laten zien dat transparantie, goed ontworpen toewijzingsmechanismen en geloofwaardige handhaving conflicten kunnen omzetten in kansen voor samenwerking. Effectief beleidsontwerp vereist een versterking van de coördinatie tussen nationale en subnationale autoriteiten en het afstemmen van milieubeleidsdoelen op de handhavingscapaciteit.