Nelleke Seghers

Samenvatting in het Nederlands

Dutch Summary - Samenvatting in het Nederlands

Ouderen vormen de meerderheid van alle patiënten met kanker en vaak hebben ze meerdere chronische aandoeningen tegelijkertijd. Daarom is er extra aandacht nodig voor de mogelijke interacties tussen deze ziektes en hun behandelingen. Als er meerdere ziektes aanwezig zijn die allemaal even belangrijk zijn, dan wordt dit multimorbiditeit genoemd. In dit proefschrift gebruiken we een uitgebreidere definitie; naast meerdere ziektes mogen er ook meerdere chronische aandoeningen tegelijkertijd aanwezig zijn om te spreken van multimorbiditeit. Voorbeelden van andere chronische aandoeningen zijn bijvoorbeeld mentale of fysieke problemen, syndromen, sensore beperkingen en andere aspecten van kwetsbaarheid.

De laatste jaren is er veel vooruitgang geboekt in de geriatrische oncologie, doordat de effectiviteit van het Geriatrisch Assessment (GA) en de daaropvolgende interventies meer en meer bewezen zijn. Er is echter weinig aandacht uitgegaan naar integreren van multimorbiditeit in oncologische zorgpaden. Oncologische richtlijnen bevatten meestal geen specifieke aanbevelingen voor de oudere patiënt, laat staan voor de oudere patiënt met kanker en multimorbiditeit. Dit proefschrift bevat studies die zijn geïnitieerd voor GERONT (Streamlined Geriatric and Oncological evaluation based on IT Technology), een Horizon2020 project met als doel de zorg voor deze populatie te verbeteren. Het doel van dit proefschrift is dan ook de ontwikkeling van een nieuw zorgpad voor oudere patiënten met kanker en multimorbiditeit. Dit zorgpad zal in vervolgstudies getest gaan worden.

In deel I worden de belangrijkste uitdagingen voor de behandeling van oudere patiënten met multimorbiditeit en kanker voor de klinische praktijk en wetenschap geïdentificeerd. Deel II kijkt vervolgens naar de voorkeuren van oudere patiënten qua behandeluitkomsten en qua betrokkenheid bij de oncologische besluitvorming. In deel III wordt ingegaan op welke chronische aandoeningen relevant zijn om mee te nemen in de oncologie en hoe ze geïntegreerd en gemonitord kunnen worden. Tenslotte worden in deel IV alle onderdelen samengevoegd in de beschrijving van het nieuwe GERONT zorgpad.

In deel I wordt een overzicht gegeven van het huidige bewijs en de persistente uitdagingen voor oudere patiënten met multimorbiditeit en een oncologische aandoening. Zo bevat Hoofdstuk 2 een combinatie van een vragenlijststudie onder 36 zorgverleners en een interviewstudie van twaalf patiënten en mantelzorgers met als doel om de dagelijkse uitdagingen in de klinische praktijk te identificeren in de begeleiding van deze patiënten. Er worden vijf grote thema’s gevonden. Twee hebben te maken met besluitvorming, namelijk hoe de beste behandeling voor de individuele patiënt gekozen kan worden met gezamenlijke besluitvorming en hoe belangrijk het meenemen van niet-oncologische informatie (zoals multimorbiditeit) is in dit proces. Twee andere thema’s richten zich op ondersteuning van de patiënten en het monitoren met als doel behoud van kwaliteit van leven en functioneren. Tenslotte wordt ook een overkoepelend thema geformuleerd over de coördinatie van de zorg met nadruk op het voorkomen van fragmentatie. Zorgverleners benoemen het vaakst uitdagingen bij besluitvorming, terwijl patiënten en hun mantelzorgers in het algemeen meer latere effecten van een behandeling noemen, zoals het omgaan met bijwerkingen en het behoud van kwaliteit van leven en functioneren. Ook geven patiënten en mantelzorgers het belang van het betrekken van de mantelzorger aan, wat niet genoemd wordt als uitdaging door de zorgverleners.

Een andere uitdaging is de trage implementatie van interventies die al wel bewezen effectief zijn. Hiervoor is samenwerking tussen clinici en beleidsmakers nodig, terwijl de laatste mogelijk onvoldoende op de hoogte zijn van de urgentie. Om dit te ondervangen is Hoofdstuk 3 toegevoegd. Dit hoofdstuk bevat een scoping review om aan beleidsmakers uit te leggen waarom het integreren van een multi-domein GA in de geriatrische oncologie wenselijk is. Deze studie legt uit dat behandeluitkomsten door gebruik van een GA verbeteren. Voorbeelden hiervan zijn minder toxiciteit, betere kwaliteit van leven, betere patiëntgerichte communicatie en minder gebruik van zorg. Deze studie concludeert dat de benodigde middelen en tijdsinvestering voor implementatie relatief beperkt zijn in vergelijking met de voordelen. Ook leidt het mogelijk tot kostenbesparing op oncologische behandelingen en zijn de kosten beperkt in vergelijking tot de totale kosten van oncologische behandelingen. Voldoende support van beleidsmakers is essentieel om klinische implementatie te realiseren.

Deel II van dit proefschrift worden de voorkeuren van oudere patiënten met kanker onderzocht. Hoofdstuk 4 bevat een systematische review over prioritering van behandeluitkomsten door patiënten met een focus op de oudere patiënt. In totaal worden de antwoorden van 4374 patiënten uit 28 studies meegenomen, waarvan slechts zes studies specifiek naar prioriteiten van oudere patiënten hebben gekeken. In het algemeen is kwaliteit van leven de belangrijkste of op een na belangrijkste prioriteit (in 79% van de studies), gevolgd door totale overleving (67%), progressievrije overleving en ziektevrije overleving (56%), de afwezigheid van ernstige of blijvende bijwerkingen (54%) en behandelrespons (50%). In de palliatieve setting en in een subgroep analyse van oudere patiënten worden kwaliteit van leven en totale overleving ook het vaakst geprioriteerd, terwijl in de curatieve setting progressie- en ziektevrije overleving en