Pim Martens

“De grootheid van een natie kan worden beoordeeld aan de hand van de manier waarop haar dieren worden behandeld,” zei Mahatma Gandhi vele jaren geleden. Ergens tussen deze waarneming en het duurzaamheidsdebat van de afgelopen jaren is het misgegaan. Als we kijken naar de vele duurzaamheidsindicatoren die in de loop der jaren zijn ontwikkeld, is het opvallend dat dierenwelzijn nauwelijks een rol speelt. In dit proefschrift bestuderen we de duurzaamheid van onze relatie met dieren. Dierenwelzijn zou centraal moeten staan in het duurzaamheidsdebat: wat wij ‘sustanimalism’ noemen (in het Nederlands leidt de combinatie van ‘dieren’ en ‘duurzaamheid’ tot het neologisme ‘dierzaamheid’).

Zonder de pretentie de volledige complexiteit van onze relaties met dieren te dekken, verkennen we in dit proefschrift de duurzaamheid van de relaties die mensen hebben met de niet-mensen waarmee we samenleven op verschillende niveaus van interactie. Hoofdstuk 2 geeft een overzicht van hoe onze relatie met dieren is geëvolueerd. Hoofdstuk 3 en 4 gaan dieper in op de relatie met huisdieren (honden en katten) en de toeschrijving van emoties door eigenaren. Hoofdstuk 5 en 6 verbreden de analyse door te kijken naar de sociale context en cultuur in relatie tot de houding tegenover dieren, met casestudy's onder Nederlandse en Belgische middelbare scholieren en de algemene Nederlandse bevolking.

In Hoofdstuk 7 beoordelen we de impact van gezelschapsdieren op het milieu door de introductie van de ‘ecologische pootafdruk’ (Ecological Paw Print, EPP). We kwantificeren de dieet-EPP en de uitstoot van broeikasgassen in China, Nederland en Japan. Ten slotte kijken we in Hoofdstuk 8 naar beleidsdeterminanten en verschillen tussen landen in dierenbeschermingsbeleid. De resultaten suggereren dat landen met sterkere democratische instellingen en meer op dierenbescherming gerichte maatschappelijke groeperingen waarschijnlijk een strenger dierenbeschermingsbeleid hebben.