Camila Silva de Mattos

De snel evoluerende wereldwijde zakelijke omgeving, gekenmerkt door nieuwe regelgeving, technologische vooruitgang, toegenomen concurrentie en aanzienlijke verstoringen zoals de COVID-19-pandemie en de vierde industriële revolutie, stelt organisaties voor tal van uitdagingen en kansen. Deze dynamiek dwingt kleine en middelgrote ondernemingen (mkb) om hun productiemethoden en bedrijfsmodellen (BM's) continu te vernieuwen door de introductie van technologieën om concurrerend te blijven en te overleven. Ondanks het erkende belang van technologische transformatie, bestaat er nog een kloof in het begrip van hoe het mkb dit proces effectief kan beheren.

Tegen deze achtergrond beoogt dit proefschrift de overkoepelende onderzoeksvraag te beantwoorden: Hoe kan een integratief raamwerk voor het technologische transformatieproces worden ontwikkeld om de organisatorische transformatie die mkb-bedrijven ondergaan bij het introduceren van nieuwe technologieën te ondersteunen en te begeleiden? Dit onderzoek is gestructureerd rond de volgende drie specifieke onderzoeksvragen (RQ's):
RQ1: Wat is de huidige stand van de techniek in de literatuur over technologische transformatie in het mkb?
RQ2: Hoe assimileren Europese mkb-bedrijven in de agrovoedingssector nieuwe technologieën, hoe vernieuwen zij hun bedrijfsmodellen, hoe nemen zij prestaties waar, en welke omstandigheden beïnvloeden hun transformatieniveaus en prestatiepercepties?
RQ3: Hoe kan een conceptueel raamwerk worden gestructureerd met relevante concepten, fasen en instrumenten om het technologische transformatieproces weer te geven en mkb-bedrijven te helpen dit te begrijpen en te ondergaan, en in welke mate valideert de toepassing ervan de logische samenhang, verbetert het het begrip van het proces en legt het voorheen niet-geïdentificeerde inzichten bloot?

In hoofdstuk 2 onderzoekt het proefschrift de huidige stand van de literatuur over technologische transformatie in het mkb, ter beantwoording van RQ1. Via een systematisch literatuuronderzoek van 165 peer-reviewed artikelen identificeert het de belangrijkste thema's en patronen in dit gefragmenteerde en multidisciplinaire veld. Het hoofdstuk schetst de kernelementen van technologische transformatie, waaronder drijfveren, belemmeringen, enablers, beheersingsfactoren, processen en uitkomsten, en integreert deze in een visueel en sequentieel raamwerk. De bevindingen belichten en bieden inzicht in de onderlinge verbondenheid van technologie-assimilatie en bedrijfsmodelinnovatie (BMI). Het hoofdstuk sluit af met het voorstellen van vijf onderzoeksrichtingen voor verdere verkenning in de volgende hoofdstukken.

Hoofdstuk 3 verkent de technologische transformatie van Europese mkb-bedrijven in de agrovoedingssector en behandelt RQ2 door 39 casestudy's te analyseren, waarbij de focus ligt op de uitkomsten en de omstandigheden die deze vormgeven. Het identificeert verschillende patronen van technologische transformatietrajecten binnen 10 mkb-groepen, evenals patronen in technologie-assimilatie, BMI en prestaties. De bevindingen laten zien hoe mkb-bedrijven hun bedrijfsmodellen aanpassen (inclusief de beïnvloede waarde-elementen) en technologieën assimileren (inclusief de gevolgde strategieën en de bereikte bekwaamheid), terwijl de technologische, organisatorische en omgevingscondities die zowel het transformatieproces als de uitkomsten bepalen, worden belicht. Het hoofdstuk onderstreept het belang van het afstemmen van technologie-assimilatie, BMI en de bredere zakelijke context om prestaties te verbeteren.

Voortbouwend op inzichten uit de hoofdstukken 2 en 3, stelt hoofdstuk 4 een conceptueel raamwerk voor dat is ontworpen om mkb-bedrijven te begeleiden door het technologische transformatieproces, ter beantwoording van RQ3. Dit raamwerk is ontwikkeld via een explorerende conceptuele ontwikkelingsaanpak die een systematische en iteratieve literatuuranalyse combineert met kwalitatieve empirische validatie. Het raamwerk is toegepast op drie pilot-casussen van mkb-bedrijven in de agrovoedingssector, wat de logische samenhang en praktische toepasbaarheid ervan aantoont. Het hoofdstuk onthult ook inzichten in de omstandigheden die technologische transformatie beïnvloeden en biedt een meer gedetailleerde en gestructureerde aanpak voor het beheren van dit complexe proces.

Hoofdstuk 5 vat de bevindingen uit de voorgaande hoofdstukken samen en biedt een uitgebreide discussie over de implicaties voor zowel theorie als praktijk. Het hoofdstuk benadrukt de cruciale rol van de context bij het vormgeven van het technologische transformatieproces en onderstreept het belang van een integratieve aanpak die rekening houdt met de wisselwerking tussen technologie-assimilatie, BMI en de bredere organisatorische omgeving. Het proefschrift sluit af met aanbevelingen voor toekomstig onderzoek.