Lynn Miggelbrink
Management of home medications in patients undergoing surgery
Jaarlijks ondergaan wereldwijd meer dan 200 miljoen mensen een niet-
cardiale operatie. Hoewel niet-cardiale chirurgie over het algemeen
veilig is, is de huidige chirurgische populatie ouder, hebben zij meerdere
comorbiditeiten en komt polyfarmacie veel voor. Het gebruik van
chronische medicatie kan (onverwacht) invloed hebben op postoperatieve
uitkomsten. Voor veelgebruikte geneesmiddelen is echter niet duidelijk
wat het beste beleid rondom een operatie is: suppleren of niet suppleren,
continueren of staken, en zo ja, voor hoe lang. Dit proefschrift is
voortgekomen uit deze onzekerheid. Het doel was om beter te begrijpen
hoe perioperatief beleid ten aanzien van chronische medicatie het
postoperatieve herstel en complicaties kan beïnvloeden.
Deel I van dit proefschrift onderzocht een al lang bestaand klinisch
dilemma: moeten patiënten die angiotensineremmers zoals angiotensin-
converting enzyme (ACE)-remmers of angiotensine-II receptorblokkers
(ARB’s) gebruiken deze medicatie in de perioperatieve fase continueren,
of juist staken? Het continueren kan bijdragen aan hemodynamische
stabiliteit, terwijl staken mogelijk het risico op intraoperatieve
hypotensie en postoperatief acuut nierfalen (AKI) vermindert.
Jarenlang ontbrak overtuigend bewijs om clinici te ondersteunen, en
internationale richtlijnen verschilden van elkaar. Deze onzekerheid
vormde de aanleiding van de AIPOP-studie, een gerandomiseerde
studie waarin continueren versus staken van angiotensineremmers
werd onderzoek bij patiënten die niet-cardiale chirurgie ondergingen.
Het studieprotocol wordt beschreven in Hoofdstuk 2 en schetst het
ontwerp dat deze klinische vraag systematisch moest beantwoorden.
Helaas leidde moeizame inclusie tot vroegtijdige beëindiging van de
studie. De resultaten en lessen worden gepresenteerd in Hoofdstuk
3. We vonden geen verschil in de incidentie van postoperatief acuut
nierfalen tussen de groepen. Door de vroegtijdige beëindiging had de
studie onvoldoende “statistische power”, waardoor een klinisch relevant
verschil niet kan worden uitgesloten. De resultaten benadrukken de
moeilijkheid van grootschalige perioperatieve medicatiestudies en het
belang van multicenter samenwerking. In Hoofdstuk 4 onderzochten we
therapietrouw van patiënten aan de instructies (continueren of staken
van angiotensineremmers) vóór de operatie door medicatiespiegels in het
bloed te meten. Hieruit bleek dat ongeveer de helft van de patiënten de
instructies niet had gevolgd, met name in de groep die moest stoppen. In
het licht van recente studies die geen voordeel tonen van staken boven
continueren van angiotensineremmers, lijkt het het meest passend om
patiënten te adviseren hun antihypertensieve medicatie vóór de operatie
te blijven gebruiken.
In Deel II onderzochten we het effect van glucocorticoïd suppletie
rondom operaties. We begonnen met patiënten die chronisch
corticosteroïden gebruiken en daardoor risico lopen op een tertiaire
bijnierinsufficiëntie. Omdat hun bijnierfunctie onderdrukt kan zijn,
kan de normale fysiologische stressrespons op chirurgie verstoord zijn.
Om dit te voorkomen, adviseren richtlijnen perioperatieve toediening
van een stressdosis corticosteroïden, maar in de praktijk wordt dit
niet altijd opgevolgd. In Hoofdstuk 5 vonden we dat slechts 8% van de
risicopatiënten corticosteroïden volgens protocol kreeg, terwijl bijna de
helft (48%) corticosteroïden ontving voor andere indicaties. In Hoofdstuk
6 onderzochten we retrospectief of behandeling met corticosteroïden
invloed had op postoperatieve symptomen die mogelijk samenhingen met
een (tertiaire) bijnierinsufficiëntie. Patiënten met een indicatie voor een
stressdosis rapporteerden, ongeacht of zij een adequate of lagere dosis
kregen, geen toename in postoperatieve symptomen gedurende de eerste
drie dagen. Omdat dit een retrospectieve studie was, kunnen symptomen
onder gerapporteerd zijn en subtiele endocriene ontregelingen gemist
zijn. Daarom volgde een prospectief onderzoek. In Hoofdstuk 7 voerden
we een prospectieve observationele cohortstudie uit naar de kwaliteit
van herstel bij risicopatiënten en controle patiënten. Na correctie bleek
dat patiënten die geen stressdosis corticosteroïden kregen, mogelijk
een slechter postoperatief herstel hadden dan patiënten die wel
suppletie hadden ontvangen. In de controlegroep werd geen effect van
glucocorticoïden gevonden. Deze studie suggereert dat stressdoses het
herstel kunnen ondersteunen, een hypothese die nader onderzocht moet
worden in een grote gerandomiseerde studie.
Hoofdstuk 8 verkende een andere reden voor perioperatieve corticoste-
roïdtoediening: het voorkomen van pulmonale complicaties bij patiënten
met astma of COPD die een operatie ondergaan. We vonden dat de opvol-
ging van de richtlijn matig was. Anesthesiologen dienden vaker corti-
costeroïden toe bij patiënten met ernstigere longaandoeningen, maar de
variatie in de praktijk bleef groot. Interviews en analyse van praktijkpa-
tronen toonden verschillende barrières: onvoldoende patiënt specifieke
details in richtlijnen, beperkte evidentie bij locoregionale anesthesie, en
verschillen in interpretatie van richtlijnen tussen longartsen en anesthe-
siologen.
Samenvattend vertelt dit proefschrift een breder verhaal: perioperatief
beleid rondom chronische medicatie is een cruciale maar onderbelichte
pijler van de perioperatieve zorg. Of het nu gaat om het (niet)
continueren van antihypertensiva, het suppleren van corticosteroïden,
of het afstemmen van richtlijnen tussen specialisten om pulmonale
complicaties te voorkomen, de kennislacunes blijven groot. De studies in
dit proefschrift geven niet alle antwoorden, maar maken duidelijk waar
de onzekerheden liggen, waar de praktijk varieert en waar toekomstig
onderzoek zich op moet richten. Het uiteindelijke doel blijft helder:
veiligere chirurgie en een beter herstel mogelijk maken voor de groeiende
populatie van multimorbide patiënten met polyfarmacie, die hun zorg
aan ons toevertrouwen.
| Publicatiedatum | 8 december 2026 |
| Universiteit | Universiteit Utrecht |
| Auteur | Lynn Miggelbrink |
| ISBN nummer | 978-94-6534-700-4 |