Lotte Voskamp

The Periconceptional Origins of Hypertensive and Placenta-Related Pregnancy Complications

Het begrijpen van maternale hypertensieve aandoeningen en placenta-gerelateerde complicaties tijdens de zwangerschap vereist een geïntegreerde benadering waarin zowel de onderliggende mechanismen als de implicaties voor voorspelling en behandeling van complicaties worden onderzocht. Dit proefschrift behandelt deze aspecten in twee delen: Deel I richt zich op pathofysiologische mechanismen die bijdragen aan het ontstaan van hypertensieve en placenta-gerelateerde zwangerschapscomplicaties, terwijl Deel II zich richt op identificatie van risicofactoren en voorspellers van maternale en neonatale uitkomsten.

Deel I – Immuun modulatie, hormonale signalering en vasculaire adaptatie in de zwangerschap
In Hoofdstuk 2 onderzoeken we de immunologische adaptatie tijdens de zwangerschap door veranderingen in maternale glycosyleringsprofielen van de immunoglobulines IgG en IgA te analyseren. Deze patronen veranderen significant gedurende de zwangerschap en verschillen op basis van pariteit en conceptiemethode. Eerste zwangerschappen en zwangerschappen na in-vitro fertilisatie (IVF) vertonen een meer anti-inflammatoir glycosyleringsprofiel, gekenmerkt door hogere niveaus van galactosylering en sialylering.

Hoofdstuk 3 bouwt hierop voort door glycosyleringsprofielen te vergelijken tussen zwangerschappen met en zonder placenta-gerelateerde complicaties. Zwangerschappen gecompliceerd door aandoeningen zoals pre-eclampsie of foetale groeirestrictie vertonen een meer pro-inflammatoir profiel, gekenmerkt door een afname in sialylering en galactosylering. Specifieke glycopeptiden, waaronder IgA Asn327/Asn340 (LAGY), komen naar voren als potentiële biomarkers voor placentadisfunctie. Ook bieden de profielen nieuwe inzichten in de rol van het maternale immuunsysteem bij zwangerschapscomplicaties.

In Hoofdstuk 4 focussen we op hormonale factoren, waarbij het aantal corpora lutea werd onderzocht in relatie tot cardiovasculaire adaptatie tijdens de zwangerschap. Zwangerschappen zonder corpus luteum, zoals het geval is bij terugplaatsing van een cryo-embryo in een kunstmatige cyclus, gaan gepaard met een hogere gemiddelde arteriële bloeddruk en lagere weerstand in de arteria uterina. Deze bevindingen suggereren een suboptimale maternale cardiovasculaire adaptatie bij afwezigheid van hormonen afkomstig uit het corpus luteum, zoals relaxine en prorenine.

In Hoofdstuk 5 beschrijven we de associatie tussen het aantal corpora lutea en zwangerschapsuitkomsten. Zwangerschappen zonder corpus luteum vertonen een significante toename in zwangerschapsdiabetes en een niet-significante toename in hypertensieve aandoeningen. Daarentegen gaat een hoger aantal corpora lutea gepaard met een verlaagd risico op hypertensieve aandoeningen, maar ook met een lager geboortegewicht bij mannelijke neonaten. Deze hoofdstukken onderstrepen het belang van de hormonale omgeving in de periconceptionele periode voor maternale gezondheid en zwangerschapsuitkomsten.

Deel II – Klinische markers voor negatieve zwangerschapsuitkomsten en maternale cardiovasculaire gezondheid
Voortbouwend op de inzichten uit Deel I, richt Deel II zich op associatie tussen bloeddruk, vaatweerstand en foetale groei, evenals de risicofactoren voor het ontwikkelen van hypertensie bij vrouwen die pre-eclampsie hebben doorgemaakt.

In Hoofdstuk 6 introduceren we een nieuwe marker: de verhouding tussen de gemiddelde arteriële bloeddruk en de pulsatility index (PI) of resistance index (RI) van de arteria uterina. Deze ratio is positief geassocieerd met embryonaal volume, foetale groei bij de 20-weken echo, en geboortegewicht. We denken dat deze maat de efficiëntie van maternale circulatoire adaptatie weerspiegelt en dat deze mogelijk gebruikt kan worden voor het eerder voorspellen van foetale groeirestrictie, in combinatie met andere klinische markers of foetale biometrie.

Hoofdstuk 7 beschrijft een systematische literatuurstudie naar risicofactoren voor het ontwikkelen van hypertensie ten minste vijf jaar na een zwangerschap gecompliceerd door pre-eclampsie. Van de 32 onderzochte factoren zijn er 14 consequent geassocieerd met verhoogd risico, waaronder een hogere BMI of bloeddruk (preconceptioneel of postpartum), een verhoogde linker ventrikelmassa of septumdikte, ontstaan van pre-eclampsie voor 34 of 37 weken zwangerschap, zwangerschapsdiabetes, aanwezigheid van deciduale vasculopathie bij pathologisch onderzoek van de placenta, en het doormaken van pre-eclampsie in meerdere zwangerschappen. Factoren zoals roken, lichaamsbeweging en verschillende biochemische markers vertonen geen consistente associatie met ontwikkeling van hypertensie.

In Hoofdstuk 8 combineren we data uit twee cohorten, namelijk het Rotterdam Periconception Cohort (de Predict studie) en het Follow-up After Preeclampsia Cohort (de FUPEC-studie), om bij vrouwen met pre-eclampsie met ernstige kenmerken te onderzoeken of bloeddrukpatronen tijdens de zwangerschap geassocieerd zijn met hypertensie één tot drie jaar postpartum. Vrouwen die bij follow-up een te hoge bloeddruk hebben of medicatie hiervoor gebruiken, vertonen een kenmerkend stijgend patroon in systolische bloeddruk tijdens de zwangerschap. Opvallend is dat alle vrouwen die vóór 24 weken zwangerschap met antihypertensiva starten of vier of meer middelen gebruiken op een moment tijdens de zwangerschap, hypertensie hebben bij follow-up. Dit suggereert dat timing en intensiteit van medicatiegebruik tijdens de zwangerschap belangrijke voorspellers kunnen zijn voor latere cardiovasculaire gezondheid.

Gezamenlijk tonen de studies in dit proefschrift aan hoe factoren binnen immuun modulatie, hormonale signalering en cardiovasculaire adaptatie elkaar beïnvloeden en hoe deze samenhangen met zwangerschapsuitkomsten en het ontwikkelen van hypertensie na de zwangerschap. De bevindingen bieden nieuwe inzichten in vroege mechanismen van placentadysfunctie en onderstrepen de waarde van zwangerschap en de periconceptionele periode als een moment van inzicht in de toekomstige gezondheid en als een kans voor interventie om deze gezondheid te verbeteren.

Lees verder
Publicatiedatum 23 september 2026
Universiteit Erasmus Universiteit Rotterdam
Auteur Lotte Voskamp
ISBN nummer 978-94-6534-618-2

Bekijk ook deze projecten

Marieke Hopman

Marieke Hopman

Erasmus Universiteit Rotterdam Lees meer
Teuni Rooijackers

Teuni Rooijackers

Erasmus Universiteit Rotterdam Lees meer
Marjolein Coppens

Marjolein Coppens

Erasmus Universiteit Rotterdam Lees meer