Hamidreza Raeisidehkordi

The role of sex hormones in sex differences across the cardiometabolic spectrum: from menopause to mortality

Sekseverschillen in cardiometabole ziekten zijn goed gedocumenteerd, maar de biologische mechanismen die aan deze verschillen ten grondslag liggen, worden nog niet volledig begrepen. Endogene geslachtshormonen en sex hormone–binding globulin (SHBG) worden beschouwd als belangrijke factoren die mogelijk bijdragen aan deze verschillen, gezien hun centrale rol in metabole regulatie en cardiovasculaire fysiologie. Het doel van dit proefschrift was daarom om de rol van endogene geslachtshormonen en SHBG gedurende de levensloop in relatie tot cardiometabole gezondheid te onderzoeken, van de menopauzale overgang tot sterfte.

Hoofdstuk 2 van dit proefschrift presenteert een systematische review van risicovoorspellingsmodellen voor het optreden van de natuurlijke menopauze. De menopauze markeert het einde van het reproductieve leven van vrouwen en wordt steeds vaker erkend als een onafhankelijke risicofactor voor cardiometabole ziekten op latere leeftijd. Door bestaande voorspellingsmodellen voor het optreden van de menopauze te evalueren, bracht dit werk zowel het potentieel als de huidige beperkingen van deze modellen bij het identificeren van vrouwen die een eerdere of latere menopauze kunnen ervaren aan het licht. Verbetering van dergelijke voorspellingsinstrumenten kan bijdragen aan een beter begrip van reproductieve veroudering en de gevolgen daarvan voor cardiometabole gezondheid op de lange termijn.

In Hoofdstukken 3 tot en met 5 werd onderzocht of endogene geslachtshormonen en SHBG bijdragen aan het verklaren van sekseverschillen in cardiometabole risicofactoren en ziekten. Met behulp van gegevens uit de populatiegebaseerde KORA-studie onderzochten we de verbanden tussen sekse, circulerende hormoonconcentraties en belangrijke cardiometabole uitkomsten, waaronder glucosestofwisseling, type 2 diabetes en cardiovasculaire ziekten. Daarnaast werd een mediatieanalyse toegepast om de complexe relaties tussen sekse, geslachtshormonen, cardiometabole intermediaire factoren en klinische uitkomsten te onderzoeken. Deze benadering maakte het mogelijk om te beoordelen in hoeverre verschillen in endogene hormoonspiegels en SHBG de waargenomen sekseverschillen in cardiometabole gezondheid kunnen verklaren. Onze bevindingen suggereren dat de rol van androgenen en SHBG contextafhankelijk kan zijn en kan variëren tussen verschillende vaatbedden en ziektebeelden, wat aangeeft dat hun effecten niet kunnen worden gegeneraliseerd naar alle vormen van cardiovasculaire ziekten.

In Hoofdstukken 6 en 7 werd bestaand epidemiologisch bewijs over de verbanden tussen circulerende geslachtshormonen, SHBG en mortaliteit samengebracht. Door middel van systematische reviews en meta-analyses van prospectieve cohortstudies evalueerden we de relaties tussen hormoonspiegels en zowel totale mortaliteit als oorzaak-specifieke mortaliteit, zowel in de algemene bevolking als bij patiënten met reeds bestaande cardiovasculaire ziekten, een onderwerp dat nog niet eerder uitgebreid systematisch was samengevat. Deze bevindingen dragen bij aan de groeiende hoeveelheid bewijs dat circulerende geslachtshormonen en SHBG mogelijk kunnen fungeren als indicatoren van de algehele gezondheidstoestand en het risico op ziekte op de lange termijn.

Tot slot brengt Hoofdstuk 8 de bevindingen van dit proefschrift samen en bespreekt het de bredere implicaties voor onderzoek en klinische praktijk. Daarnaast worden belangrijke methodologische overwegingen besproken en worden richtingen voor toekomstig onderzoek voorgesteld om bestaande kennislacunes met betrekking tot de rol van geslachtshormonen in cardiometabole gezondheid gedurende de levensloop verder te verkennen.

Lees verder
Publicatiedatum 7 december 2026
Universiteit Universiteit Utrecht
Auteur Hamidreza Raeisidehkordi
ISBN nummer 978-94-6534-923-7
DOI nummer 10.33540/3820

Bekijk ook deze projecten

Chantal Ten Kate

Chantal Ten Kate

Universiteit Utrecht Lees meer
Kees Van Der Wulp

Kees Van Der Wulp

Universiteit Utrecht Lees meer
Scherer Cretella

Scherer Cretella

Universiteit Utrecht Lees meer