Frank van Raffe
Assessing the potential of active treatment to reduce the environmental impact of landfill waste using multi-surface modelling: Waste of time?
De afvalproductie neemt wereldwijd toe. Overheden streven ernaar afval te beheren via duurzame strategieën zoals recycling, maar een deel van het (onbehandelbare) afval moet gestort worden. Gestort afval kan nadelige gevolgen hebben voor de menselijke gezondheid en het milieu, aangezien stortplaatsen een belangrijke bron zijn van het krachtige broeikasgas methaan en van met verontreinigingen verrijkt percolaat. Dergelijke nadelige gevolgen worden traditioneel verminderd door het afdichten van het afval met ondoorlatende barrières, samen met het opvangen en behandelen van het gas en percolaat; een effectieve methode, maar waarbij afbraakprocessen worden stopgegezet en de potentie tot vervuiling blijft bestaan. Bijgevolg worden de kosten voor het vervangen van de barrière en het behandelen van het percolaat doorgeschoven naar toekomstige generaties. Een potentieel duurzamere methode van stortplaatsbeheer is het actief stabiliseren van het afval via actieve introductie van lucht (beluchting) of recirculatie van het percolaat (percolaatrecirculatie). Deze zogenaamde 'actieve behandeling' is bedoeld om verontreinigingen af te breken, uit te spoelen of vast te houden, tot een punt waarop het afval uiteindelijk geen bedreiging meer vormt voor het milieu.
Om het potentieel van actieve behandeling te beoordelen, zijn drie Nederlandse stortplaats-schaalpilots opgestart met de infrastructuur om veranderingen in gaskwaliteit, percolaatkwaliteit en veranderingen in het vaste afval uitgebreid te monitoren. Dit proefschrift richtte zich specifiek op veranderingen in de percolaatkwaliteit tijdens actieve behandeling en beoogde de onderliggende geochemische mechanismen te verklaren. Dit werd gedaan door experimenten uit te voeren van lab- tot veldschaal, waarbij voor elke schaal de belangrijkste sturende parameters werden geïdentificeerd. De lab-experimenten werden ondersteund door multi-oppervlak geochemische modelberekeningen – berekeningen die modellen combineren die ionenbinding aan reactieve oppervlakken (klei, metaal (hydr)oxiden, organisch materiaal) voorspellen met een thermodynamische database om anorganische speciatie en mineraalprecipitatie te berekenen. Zo kon de verdeling van verontreinigingen over verschillende chemische soorten worden geïdentificeerd, wat gekoppeld kan worden aan processen die de oplosbaarheid van verontreinigingen beheersen.
Mechanismen werden voor het eerst geïdentificeerd in hoofdstuk 2 in de meest goed gedefinieerde lab-opstelling: de pH-afhankelijke test. De pH-afhankelijke oplosbaarheid van verontreinigingen werd experimenteel bepaald, wat werd ondersteund door geochemische modelberekeningen om drie verschillende verontreinigingsgroepen te identificeren: niet-reactieve verontreinigingen, reactieve anionen en reactieve kationen. Niet-reactieve verontreinigingen hadden slechts een beperkte interactie met de vaste afvalmatrix en vertoonden geen pH-afhankelijke oplosbaarheid. Reactieve ionen vertoonden wel een pH-afhankelijke oplosbaarheid, met een maximale oplosbaarheid rond de bovenste en onderste uiteinden van het pH-bereik. Reactieve anionen hadden een minimale oplosbaarheid rond pH 5, gestuurd door binding aan metaal (hydr)oxiden. Reactieve kationen hadden een minimale oplosbaarheid bij variërende pH, gebaseerd op de neiging van de kationen tot hydrolyse (resulterend in een oplosbaarheidsminimum bij hogere pH) en hun affiniteit voor organisch materiaal (OM) binding (resulterend in een oplosbaarheidsminimum bij lagere pH). De mechanismen die de oplosbaarheid sturen, varieerden tussen reactieve kationen en omvatten binding aan OM, binding aan metaal (hydr)oxiden en de vorming van mineraalprecipitaten. Ammonium (NH4+) vertoonde verrassend genoeg gedrag dat vergelijkbaar is met een reactief kation met een oplosbaarheidsminimum rond pH 8. Het onderscheid tussen niet-reactieve verontreinigingen, reactieve anionen en reactieve kationen vormde de basis voor de interpretatie van het gedrag van verontreinigingen in de volgende hoofdstukken. Daarnaast werd een discrepantie waargenomen tussen geochemische modelberekeningen en experimentele resultaten voor NH4+, vanwege het ontbreken van bindingsparameters, en chroom (Cr), waarschijnlijk als gevolg van slechte OM-bindingsparameters.
Een eerste stap in het verbeteren van modelberekeningen werd gezet in hoofdstuk 3, waar nieuwe OM-bindingsparameters voor Cr werden afgeleid. Adsorptie-experimenten werden uitgevoerd bij verschillende pH-niveaus en in aanwezigheid van humus- of fulvinezuur; de oplossing werd getitreerd met Cr en vrij Cr werd gemeten om de totale adsorptie te bepalen. Deze gegevens werden gebruikt om NICA-Donnan parameters te fitten, wat alleen kon worden gedaan door rekening te houden met de binding van de vrije Cr3+ species en de binding van Cr2(OH)2^4+. De afgeleide parameters werden vergeleken met de oorspronkelijk bestaande parameters met behulp van drie onafhankelijke datasets. De nieuw afgeleide parameters toonden een significante verbetering in het voorspellen van Cr-binding aan specifieke OM-fracties en in het voorspellen van vrije Cr-concentraties. Echter, in bodemmonsters met lage hoeveelheden (opgelost) OM werd de binding van Cr onderschat en de voorspelling van opgelost Cr verslechterde in vergelijking met voorspellingen met de oorspronkelijke parameter set. Geconcludeerd werd dat de nieuw afgeleide Cr-parameters een significante verbetering waren in het voorspellen van de speciatie van Cr in het milieu, maar dat voorzichtigheid geboden is bij het toepassen van de parameters in OM-arme omgevingen.
Op grotere schaal dan de pH-afhankelijke test werden 60L stortplaats simulatiereactoren met afval van alle drie de stortplaatsen gebruikt om de effecten van percolaatrecirculatie, beluchting en hun combinatie op de oplosbaarheid van verontreinigingen in hoofdstuk 4 te identificeren. Percolaatrecirculatie kenmerkte zich door sterk reducerende omstandigheden, waarbij de concentraties van opgelost OM stabiel waren en de pH toenam. Gebaseerd op hun geïdentificeerde pH-afhankelijke oplosbaarheid, resulteerde de verandering in pH in een toename van de meeste verontreinigingen door hydrolyse en mineraaloplosbaarheid. In tegenstelling tot de pH-afhankelijke test, identificeerden de stortplaats simulatiereactoren, ondersteund door geochemische modellering, dat voor verschillende verontreinigingen, d.w.z. Cd, Cu, Fe, Mn en Zn, hun oplosbaarheid werd gestuurd door de vorming van sulfidemineralen. Beluchting resulteerde in geoxideerde omstandigheden, verminderde opgelost OM en verlaagde de pH. De geoxideerde omstandigheden leidden tot een oplossing van sulfidemineralen met een overeenkomstige verhoogde oplosbaarheid van geassocieerde elementen, die vervolgens afnam na de voorspelde vorming van andere mineraalprecipitaten of het binden van de elementen aan verschillende reactieve oppervlakken. Ammoniumconcentraties namen sterk af tijdens beluchting, omdat de aanwezigheid van zuurstof het proces van nitrificatie mogelijk maakte en NH4+ werd omgezet in nitraat. De stortplaats simulatiereactoren toonden uiteindelijk het belang van redoxomstandigheden, en dat bij actieve behandeling er een precair evenwicht is, en het wisselen van behandelingen en veranderende redoxomstandigheden kan leiden tot een afname van sommige verontreinigingen en een toename van andere.
De oplosbaarheid van verontreinigingen werd uiteindelijk op stortplaatschaal onderzocht in hoofdstuk 5 door het bemonsteren van poriënwater van een van de stortplaatsen met behulp van vadose monitoringsystemen. Een hoge covariantie kon worden waargenomen tussen de verschillende parameters. Concentraties van opgelost OM en verontreinigingen namen toe met de diepte, maar daalden scherp onder 12 meter, waarschijnlijk door de aanwezigheid van een ondoorlatende laag. Door de inzichten van de vorige hoofdstukken te combineren en de eigenschappen van vast afval te schatten op basis van extracties van vast afval, kon het geochemische model deze trends voor de meeste verontreinigingen goed vastleggen. Zo konden het belang van binding aan specifieke reactieve oppervlakken, de vorming van mineralen en het belang van redox worden gekoppeld aan specifieke verontreinigingen, en konden hun concentraties goed worden voorspeld op basis van voornamelijk metingen van pH en opgelost OM. Dit toont de toepasbaarheid van geochemische modellen aan om speciatie van verontreinigingen te identificeren, zelfs in dergelijke complexe systemen.
Tot slot werden alle inhoudelijke hoofdstukken gesynthetiseerd in hoofdstuk 6, en werden hun bevindingen afgestemd op het algehele onderzoeksdoel van het ophelderen van mechanismen die ten grondslag liggen aan de oplosbaarheid van verontreinigingen in stortplaatsen. Er werd een reflectie gemaakt van de gebruikte methodologieën in dit proefschrift, met name met betrekking tot het onderzoek van de verschillende schalen (welke schalen wat vertellen) en de verschillende aannames en problemen die optraden bij de toepassing van het multi-oppervlak model. Gezien de gebrekkige modelbeschrijving van NH4+ in de verschillende inhoudelijke hoofdstukken, werd een poging gedaan om deze beschrijving te verbeteren door NH4+-OM adsorptie-experimenten uit te voeren en door pH-afhankelijke NH4+-oplosbaarheid te modelleren rekening houdend met selectieve binding aan klei; met name het laatste bleek veelbelovend voor toekomstige studies. De implicaties van de bevindingen van dit proefschrift voor actieve behandeling werden besproken door veranderingen in de percolaatkwaliteit van de volledig behandelde stortplaatsen te interpreteren en door de criteria te bespreken voor wanneer een stortplaats als veilig voor het milieu kan worden beschouwd. Uiteindelijk tonen de bevindingen van dit proefschrift het potentieel en de valkuilen bij het actief behandelen van stortafval om de uitstoot van verontreinigende stoffen te verminderen.
| Publicatiedatum | 8 oktober 2026 |
| Universiteit | Wageningen University |
| Auteur | Frank van Raffe |
| DOI nummer | 10.18174/681159 |