Marloes Smit

In dit proefschrift is beschreven welke stappen nodig zijn voor de implementatie van de tumor-stroma ratio (TSR) in de klinische diagnostiek van de pathologie. De tumor-stroma ratio (TSR) is een nieuwe factor (biomarker) voor het voorspellen van het ziektebeloop van een patiënt met kanker en mede hierdoor voor het zo optimaal mogelijk te kiezen voor al dan geen (chemo)therapie.

Voor de invoering van de TSR in de diagnostiek is een route bewandeld van de ontwikkeling van deze biomarker in het laboratorium tot de noodzakelijke stappen voor implementatie. Tijdens dit proces is tevens gekeken naar de relatie van de TSR tot andere beschikbare prognostische biomarkers voor zowel borst- en darmkanker. Daarnaast is de prognostische waarde van de TSR bij longkankerpatiënten onderzocht. Het gevolgde stappenplan kan toegepast worden voor alle soorten kanker waarvoor de voorspellende (ook wel prognostische) waarde van de TSR reeds is gevalideerd.

Darmkanker en prognose
Darmkanker (coloncarcinoom) is een van de meest voorkomende kankersoorten wereldwijd (1). Hoewel de overlevingskansen toenemen door onder andere het bevolkingsonderzoek en nieuwe behandelingen, is er nog steeds ruimte voor verbetering (2). In de dagelijkse praktijk wordt voor de stadiëring (gradering van ernst van de ziekte) gebruik gemaakt van de TNM-classificatie (Tumor Node Metastasis) in combinatie met enkele hoog-risicofactoren. Het TNM-stadium is de basis voor de prognose en behandeling (3, 4). De huidige richtlijn voor darmkanker adviseert adjuvante (aanvullende) chemotherapie voor patiënten met een tumor stadium III of stadium II met één of meer hoog risicofactoren. Ondanks de selectiecriteria voor adjuvante chemotherapie is er nog veel over- en onderbehandeling. Er zijn nog steeds patiënten die geen baat hebben van adjuvante behandeling en dus overbehandeld worden met alle vervelende bijwerkingen. Een ander deel van patiënten welke niet adjuvant behandeld wordt volgens de huidige richtlijnen, ontwikkelt een recidief of metastase (uitzaaiing) en wordt eigenlijk onderbehandeld (5). Dit verschil weerspiegelt het feit dat ziekteprogressie door meer wordt veroorakt dan stadiëring alleen. Er is een enorme diversiteit in uitkomst van tumoren binnen één ziektestadium, hetgeen de noodzaak benadrukt voor betere risicostratificatie gericht op de individuele patiënt. De ontwikkeling van aanvullende criteria is noodzakelijk om die patiënten te selecteren die risico lopen op ziekteprogressie, een recidief en/of metastase (uitzaaiing) en daarnaast ook om de oudere patiënt met comorbiditeit met een minder agressieve tumor niet aan onnodige zware behandeling bloot te stellen.

Personalised medicine (een gepersonaliseerde aanpak voor elke patiënt op basis van meerdere persoonlijke factoren) wordt steeds belangrijker in de oncologie.