Lizzy Driessen

Deel 3 Het optimaliseren van behandelselectie en uitkomsten

In hoofdstuk 8 hebben longartsen en radiotherapeuten vragenlijsten ontvangen om de huidige standaardzorg van geriatrisch assessment bij oudere patiënten met longkanker te evalueren. Het bleek dat het uitvoeren van een geriatrisch assessment als onderdeel van de standaardzorg erg verschilde tussen de ziekenhuizen, met name op het gebied van het betrekken van een geriater, de getoetste geriatrische domeinen en het gebruik van geriatrische meetinstrumenten. Ondanks dat de toegevoegde waarde van geriatrisch assessment voor ouderen met longkanker werd erkend door specialisten, bleken logistieke problemen en het tekort aan wetenschappelijk bewijs de belangrijkste barrières te zijn om een geriatrisch assessment in de standaardzorg te implementeren.

Middels een systematische review van de literatuur zijn prevalidatie en revalidatie in de thuissituatie onderzocht in hoofdstuk 9. De fysieke fitheid bleek significant of klinisch relevant te verbeteren door (p)revalidatie. Daarnaast bleek dat een combinatie van krachttraining en het verbeteren van uithoudingsvermogen de beste optie is. Ook waren begeleiding en een persoonlijk trainingsprogramma erg belangrijk. Hierdoor werden de oefeningen het beste uitgevoerd en konden de meest optimale effecten bereikt worden voor fysieke fitheid, behandeltolerantie en het herstel na behandeling.

• Het uitvoeren van een geriatrisch assessment kan bijdragen aan het maken van betere behandelkeuzes die passen bij de individuele patiënt. Daarbij kan rekening gehouden worden met de behoeftes, interesses en waarden van oudere patiënten, waaronder de kwaliteit van leven.
• Prevalidatie en revalidatie vóór, tijdens en na de intensieve behandeltijd kunnen de fysieke fitheid, het verdragen van behandeling en het volhouden daarvan op peil houden of zelfs verbeteren. (P)revalidatie wordt het beste volgehouden als het programma op maat wordt gemaakt en de patiënt persoonlijk wordt begeleid. De verwachting is dat kwetsbare patiënten of diegenen met een hoog risico op complicaties het meeste baat hebben bij zo’n programma.

Tenslotte zijn de bevindingen van dit proefschrift en de klinische relevantie uitgebreid in de discussie van hoofdstuk 10 beschreven. Hierbij zijn de uitkomsten van de hoofdstukken vergeleken met de huidige literatuur, zijn de sterke punten en kansen voor verbetering beschreven en is toekomstig onderzoek bij oudere patiënten met longkanker voorgesteld. De resultaten tonen aan dat behandeling en overleving voor ouderen met longkanker in de loop van de tijd zijn verbeterd. Ondanks deze verbeteringen blijkt echter ook dat de overleving voor oudere patiënten slechter blijft dan die van jongere patiënten. De mogelijk gunstige effecten van geriatrisch assessment als onderdeel van de behandelkeuze worden erkend door medisch specialisten. Ook zijn de positieve effecten van prevalidatie en revalidatie op fysieke activiteit, behandeltolerantie en het volhouden van behandeling veelbelovend. In conclusie: een beetje extra zorg voor oudere patiënten met longkanker in de roerige tijd van diagnose en behandeling kan bijdragen aan het verbeteren van uitkomsten op de korte en lange termijn. Voor de individuele patiënt in deze heterogene oudere populatie met longkanker kan dit de balans tussen kwaliteit van leven en overleving verbeteren.

Definities:

1 Comorbiditeit: Bijkomende ziekten naast niet-kleincellig longcarcinoom, zoals hart- en vaatziekten

2 Heterogene populatie: Een groep patiënten die bestaat uit een zeer diverse samenstelling van (patiënt- en tumor)kenmerken en daardoor lastig vergelijkbaar zijn als één universele groep

3 Performance status: Score om de algemene toestand van fysiek functioneren en hulpbehoevendheid in te schatten

4 Geriatrisch assessment: Uitgebreid onderzoek bij oudere patiënten waarbij met verschillende testen en een uitgebreid gesprek het functioneren op alle levensgebieden wordt onderzocht. Met name bij oudere patiënten wordt achteruitgang meestal niet door één probleem veroorakt, maar door verschillende problemen tegelijkertijd die niet altijd meteen duidelijk of zichtbaar zijn.

5 Prevalidatie: Extra trainen onder begeleiding van een (oncologie) fysiotherapeut vóór aanvang van de medische behandeling om het uithoudingsvermogen en kracht te verbeteren

6 Revalidatie: Extra trainen onder begeleiding van een (oncologie) fysiotherapeut tijdens of na de medische behandeling om het uithoudingsvermogen en kracht te verbeteren

7 Relatieve overleving: Een benadering van de longkanker-specifieke overleving, waarbij gecorrigeerd is voor de leeftijds- en geslachtsgebonden sterfte in de Nederlandse populatie

8 Prognostische factoren: Patiënt- en tumorkenmerken die voorspellend kunnen zijn voor overleving