{"id":9751,"date":"2026-04-08T11:55:59","date_gmt":"2026-04-08T11:55:59","guid":{"rendered":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/portfolio\/nina-karthaus\/"},"modified":"2026-04-23T07:57:18","modified_gmt":"2026-04-23T07:57:18","slug":"nina-karthaus","status":"publish","type":"us_portfolio","link":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/portfolio\/nina-karthaus\/","title":{"rendered":"Nina Karthaus"},"content":{"rendered":"","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":8,"featured_media":13104,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"us_portfolio_category":[45],"class_list":["post-9751","us_portfolio","type-us_portfolio","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","us_portfolio_category-new-template"],"acf":{"naam_van_het_proefschift":"Coopetition \u2013 Collaboration between competitors","samenvatting":"Deze dissertatie onderzoekt het concept van coopetitie \u2013 gelijktijdige samenwerking en concurrentie tussen bedrijven. In coopetitie gaat een belangrijke paradox schuil: partners cre\u00ebren gezamenlijk waarde, maar streven ernaar om zich individueel zoveel mogelijk van deze waarde toe te eigenen met als doel elkaar als concurrent te overtreffen. Waarde wordt met name gecre\u00eberd door strategisch belangrijke middelen \u2013 zoals kennis \u2013 in te brengen in het samenwerkingsverband en door kosten en risico\u2019s gerelateerd aan de productie- en bedrijfsomgeving te delen. Vervolgens kunnen ondernemingen formele en informele toe-eigeningsmechanismen gebruiken om (grote) aandelen van deze waarde voor zichzelf veilig te stellen en te beschermen tegen uitbuiting door de coopetitiepartner. Formele mechanismen bieden tijdelijk beperkte juridische bescherming van intellectueel eigendom (IE) door middel van octrooien, handelsmerken, auteursrechten en modelrechten. Ondernemingen die een beroep doen op informele mechanismen maken gebruik van geheimhouding, complexe processen of doorlooptijdvoordelen om hun IE te beschermen. Deze mechanismen maken het voor anderen moeilijk of onmogelijk om de kennis van een andere onderneming te beoordelen en te exploiteren.\n\nHoofdstuk 2 bestudeert de relatie tussen coopetitie en het gebruik van toe-eigeningsmechanismen, met een focus op omgevingsdynamiek en concurrentie-intensiteit binnen de industrie. Het doel van dit hoofdstuk is om te onderzoeken of bedrijven die gebruik maken van formele of informele mechanismen meer of minder geneigd zijn om aan coopetitie te doen, vergeleken met bedrijven die geen gebruik maken van zulke instrumenten. Ik beargumenteer dat de toe-eigeningsmechanismen fungeren als een signaal voor het innovatievermogen van een onderneming. Terwijl formele mechanismen een lager innovatieniveau aanduiden, wijzen informele mechanismen juist op een hoger niveau. Op basis van de resource-based view en in lijn met de bovenstaande verwachtingen kom ik tot de bevinding dat bedrijven die zich op formele mechanismen beroepen meer behoefte hebben aan samenwerking om hun innovatiekracht te verhogen. Dit betekent dat dergelijke bedrijven meer geneigd zijn om met concurrenten samen te werken. Tevens geldt dit voor bedrijven die in een dynamische industrie werkzaam zijn en het hoge innovatietempo moeten bijhouden. Bovendien zijn ondernemingen die informele mechanismen gebruiken inderdaad minder geneigd tot coopetitie in dynamische en concurrerende industrie\u00ebn.\n\nIn hoofdstuk 3 staat centraal hoe coopetitie kennis-spillovers en innovatieprestaties be\u00efnvloedt, en wordt specifiek gekeken naar de rol van informele IE-beschermingsmechanismen in die context. In dit hoofdstuk baseer ik mij op de knowledge-based view, die kennis beschouwt als de belangrijkste strategische hulpbron van bedrijven. Ik veronderstel dat het gebruik van informele mechanismen voor IE-bescherming wijst op wantrouwen binnen de samenwerking, aangezien dergelijke mechanismen gericht zijn op het voorkomen van kennis-spillovers en dus op het verminderen van kennisdeling. Dit kan het succes van de samenwerking belemmeren. In lijn met deze verwachtingen, vind ik dat coopetitie inkomende kennis-spillovers verhoogt, maar dat deze relatie negatief wordt gemodereerd door het gebruik van informele IE-beschermingsmechanismen. Daarbij verhoogt coopetitie ook de innovatieprestaties van een onderneming, maar deze relatie wordt gedeeltelijk gemedieerd door kennis-spillovers (ongeveer 50%).\n\nHoofdstuk 4 benadrukt dat concurrenten vaak niet de enige soorten partners van een onderneming zijn, maar dat ondernemingen veelal gebruik maken van alliantieportfolio's om hun innovatie te versterken. Alliantieportefeuilles die concurrenten bevatten worden ook wel \"coopetitieve portefeuilles\" genoemd. Zij verschillen van traditionele alliantieportfolio's in die zin dat zij hogere risico's bevatten als gevolg van de coopetitieve spanningen die overslaan op het portefeuilleniveau. Dit kan invloed hebben op de voordelen die een onderneming kan halen uit het aangaan van een verscheidenheid aan samenwerkingsverbanden. Hoofdstuk 4 levert een bijdrage aan de schaarse literatuur over coopetitieve portefeuilles door te onderzoeken hoe verschillende portefeuilleconfiguraties de geneigdheid van bedrijven om te innoveren vergroten. Als aanvullende analyse, houd ik rekening met de grootte van de onderneming en de dynamiek van de industrie; factoren die van invloed zijn op de behoefte van ondernemingen aan samenwerking en dus op hun partnerkeuze. Met behulp van een systematische kwalitatieve vergelijkende analyse kom ik tot de conclusie dat er niet slechts \u00e9\u00e9n optimale oplossing is, maar dat er verschillende manieren zijn waarop bedrijven hun innovatieprestaties kunnen verbeteren. Vooral klanten spelen een essenti\u00eble rol in de coopetitieve portefeuilles van bedrijven, terwijl de aanwezigheid van universiteiten nadelig kan zijn. Op basis van deze inzichten formuleer ik een aantal stellingen.\n\nHoofdstuk 5 bespreekt de bevindingen en geeft een synthese van de drie belangrijkste hoofdstukken. Dit proefschrift beoogt een waardevolle bijdrage te leveren aan de coopetitie literatuur, en aan het veld van strategisch management in het algemeen. Het levert nieuwe inzichten in de schaarse hoeveelheid coopetitie-onderzoek dat de rol van IE-bescherming bestudeert. Ik benadruk hierin vooral de rol van informele IE-mechanismen, die traditioneel moeilijk te observeren en te meten zijn. Bovendien beargumenteer ik dat coopetitie vaak geen ge\u00efsoleerde vorm van samenwerking is. De in hoofdstuk 4 geformuleerde stellingen kunnen in toekomstig onderzoek in meer detail worden getoetst. Verder onderstreept deze dissertatie dat de relatie tussen samenwerkende concurrenten en innovatie niet noodzakelijkerwijs rechtlijnig is, maar dat zowel bedrijfs- als sectorspecifieke aspecten in aanmerking moeten worden genomen in coopetitie-studies. Deze inzichten zijn ook relevant voor mensen uit de praktijk, die de bevindingen van dit proefschrift kunnen gebruiken om hun strategische besluitvorming te verbeteren. Deze dissertatie heeft namelijk als doel bewustwording te cre\u00ebren dat samenwerking met rivalen gunstig kan zijn, mits op de juiste manier gemanaged.","summary":"No English summary is available. You can read the Dutch summary <a href=\"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/portfolio\/nina-karthaus\/\">here<\/a>.","auteur":"Nina Karthaus","auteur_slug":"nina-karthaus","publicatiedatum":"23 maart 2022","taal":"NL","url_flipbook":"https:\/\/ebook.proefschriftmaken.nl\/ebook\/ninakarthaus?iframe=true","url_download_pdf":"","url_epub":"","ordernummer":"FTP-202604081153","isbn":"978-94-6423-702-3","doi_nummer":"","naam_universiteit":"Universiteit Maastricht","afbeeldingen":13104,"naam_student:":"","binnenwerk":"","universiteit":"Universiteit Maastricht","cover":"","afwerking":"","cover_afwerking":"","design":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/us_portfolio\/9751","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/us_portfolio"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/us_portfolio"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9751"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/us_portfolio\/9751\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9752,"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/us_portfolio\/9751\/revisions\/9752"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13104"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9751"}],"wp:term":[{"taxonomy":"us_portfolio_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/us_portfolio_category?post=9751"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}