{"id":8617,"date":"2026-04-06T09:30:05","date_gmt":"2026-04-06T09:30:05","guid":{"rendered":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/portfolio\/lindsey-welling\/"},"modified":"2026-04-23T08:42:56","modified_gmt":"2026-04-23T08:42:56","slug":"lindsey-welling","status":"publish","type":"us_portfolio","link":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/portfolio\/lindsey-welling\/","title":{"rendered":"Lindsey Welling"},"content":{"rendered":"","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":8,"featured_media":13805,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"us_portfolio_category":[45],"class_list":["post-8617","us_portfolio","type-us_portfolio","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","us_portfolio_category-new-template"],"acf":{"naam_van_het_proefschift":"Classical Galactosemia","samenvatting":"Klassieke galactosemie (vanaf hier galactosemie genoemd) is een zeer zeldzame, aangeboren afwijking van de melksuikerstofwisseling. Ongeveer 1 op de 40.000 pasgeboren baby\u2019s heeft galactosemie, en op dit moment zijn er in Nederland ongeveer 200 pati\u00ebnten bekend met deze ziekte. Door foutjes in het erfelijk materiaal (DNA), kan een enzym (eiwit betrokken bij afbraak, aanmaak of omzetting van stoffen) genaamd galactose-1-fosfaat uridyltransferase (GALT) niet, of onvoldoende, worden aangemaakt in de cellen van het lichaam. Dit enzym is noodzakelijk voor de afbraak van galactose, een onderdeel van lactose (melksuiker). Pasgeborenen met galactosemie die lactose (en dus galactose) via de voeding binnenkrijgen (borstvoeding of de normaal gebruikte flesvoedingen), worden vaak levensbedreigend ziek, waarbij de leverfunctie verstoord raakt. Hierdoor krijgen ze geelzucht, kunnen er voedingsproblemen en bloedvergiftiging ontstaan en komt het kind niet goed aan in gewicht. Ook ontstaat er meestal staar aan beide ogen (troebel worden van de ooglenzen). Als de ziekte niet tijdig wordt herkend en behandeld, is de kans op overlijden groot. Daarom is galactosemie in Nederland sinds 2007 opgenomen in het hielprikscreeningprogramma, waardoor in principe alle kinderen met de ziekte in de eerste levensweek kunnen worden opgespoord. Al sinds galactosemie voor het eerst als ziekte herkend werd, is de behandeling hetzelfde: een galactosebeperkt (vrij van melk en melkproducten) dieet, voor pasgeborenen bestaande uit aangepaste zuigelingenvoeding. Dit dieet is momenteel de enige beschikbare behandeling en pati\u00ebnten worden geadviseerd zich levenslang aan dit dieet te houden. Zieke kinderen knappen vrijwel altijd heel snel op na start van het levensreddende dieet. Wat helaas erg tegenvalt is dat veel mensen met galactosemie, ondanks dat zij zich houden aan het strenge dieet, toch op latere leeftijd blijken te lijden aan lange termijncomplicaties zoals een lager IQ, spraak- en taalproblemen, bewegingsstoornissen, (sterk) verminderde vruchtbaarheid in het overgrote deel van de vrouwelijke pati\u00ebnten, en een verlaagde botdichtheid.\n\nEr is momenteel nog onvoldoende kennis over hoe en op welk moment de complicaties ontstaan (wellicht al voor de geboorte). Het uiteindelijke doel van onderzoek bij galactosemie is dan ook om deze mechanismen goed te begrijpen en om een behandeling te ontwikkelen die alle complicaties van de ziekte goed behandelt. Daarnaast is het van groot belang om een methode te ontwikkelen die vroeg in het leven kan voorspellen hoeveel last een pati\u00ebnt krijgt van complicaties, en zo goed mogelijk uit te zoeken hoe vaak de complicaties voorkomen, bij welke pati\u00ebnten, en hoe relevant de complicaties zijn. Daarnaast is het belangrijk de hielprikscreening voor galactosemie zo betrouwbaar en goed mogelijk uit te voeren.\n\nDeel 1 Hielprikscreening en pati\u00ebnten met klassieke en atypische (variant) presentatie van galactosemie\n\nHielprikscreening\nIn Hoofdstuk 2 van dit proefschrift wordt de hielprikscreening voor galactosemie in Nederland ge\u00ebvalueerd vanaf de start van screening (2007) tot en met 2015. Als er bij onderzoek van de hielprikkaart in het laboratorium blijkt dat er bij de pasgeborene sprake kan zijn van galactosemie, wordt het kind direct verwezen naar een afdeling voor stofwisselingsziekten in een academisch ziekenhuis voor verder onderzoek. Soms blijkt dan dat de hielprik \u2018fout-positief\u2019 was: de merkstofjes in bloed waren te hoog, maar het kind heeft geen galactosemie. Er was dan een andere, onschuldige, reden voor de hoge waarden. Het doel van screenen is om \u00e1lle kinderen met de ziekte te vinden en niemand met de ziekte te missen. Hierbij is het uiteraard ook de bedoeling om zo min mogelijk van deze fout-positieven te hebben. Immers, het blijkt tot veel stress te leiden bij ouders als zij horen dat de hielprik afwijkend was, ook al blijkt na aanvullend testen dat het kind zeker geen galactosemie heeft. In Nederland zijn er tussen 2007 en 2015 verschillende manieren van screenen in de screeningslaboratoria gebruikt (verschillende merkstofjes en afkapwaarden), en in ons onderzoek hebben wij bekeken hoe effectief die screeningsmanieren waren: zijn alle kinderen met galactosemie gevonden? Is er iemand gemist? Waren de kinderen bij wie de ziekte is vastgesteld erg ziek? Hoeveel fout-positieven waren er, en kunnen we de screening verbeteren?\n\nHet onderzoek toonde aan dat met alle screeningsmethoden alle kinderen met galactosemie opgespoord zijn, en er dus geen \u00e9\u00e9n is gemist. Deze kinderen waren vaak wel al een beetje ziek, maar niet ernstig, en geen kind is overleden. Dit toont aan hoe succesvol deze screening is. Echter werden er helaas relatief veel \u2018fout-positieven\u2019 opgespoord met alle screeningsmanieren: gemiddeld ca. 90% van alle naar het academische ziekenhuis verwezen kinderen bleek geen galactosemie te hebben. Het is belangrijk om dit aantal te verminderen, omdat dit zeer belastend is voor de ouders van het kind. Dit is mogelijk door de afkapgrenzen voor de merkstofjes te blijven evalueren en verder aan te scherpen.\n\nDoor kennis van andere stofwisselingsziekten die onderdeel zijn van de hielprikscreening, weten we dat er met de hielprikscreening regelmatig kinderen worden gevonden met een andere vorm of presentatie van de ziekte dan de klassieke (ernstige) vorm en presentatie die het meest bekend is. Kinderen met een andere presentatie, die \u2018milder\u2019 lijkt dan de klassieke presentatie, maken vaak nog wel een beetje goed werkzaam enzym aan en hebben waarschijnlijk minder last van complicaties van de ziekte. Het is voor die kinderen soms onduidelijk of ze behandeling nodig hebben, en zo ja hoe streng. In het tweede deel van dit onderzoek is dan ook onderzocht of bij de hielprikscreening voor klassieke galactosemie ook","summary":"No English summary is available. You can read the Dutch summary <a href=\"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/portfolio\/lindsey-welling\/\">here<\/a>.","auteur":"Lindsey Welling","auteur_slug":"lindsey-welling","publicatiedatum":"5 oktober 2017","taal":"EN","url_flipbook":"https:\/\/ebook.proefschriftmaken.nl\/ebook\/lindseywelling?iframe=true","url_download_pdf":"","url_epub":"","ordernummer":"FTP-202604060926","isbn":"978-94-629-5699-5","doi_nummer":"","naam_universiteit":"Universiteit van Amsterdam","afbeeldingen":13805,"naam_student:":"","binnenwerk":"","universiteit":"Universiteit van Amsterdam","cover":"","afwerking":"","cover_afwerking":"","design":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/us_portfolio\/8617","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/us_portfolio"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/us_portfolio"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8617"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/us_portfolio\/8617\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8618,"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/us_portfolio\/8617\/revisions\/8618"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13805"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8617"}],"wp:term":[{"taxonomy":"us_portfolio_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/us_portfolio_category?post=8617"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}