{"id":28499,"date":"2026-10-27T13:39:21","date_gmt":"2026-10-27T12:39:21","guid":{"rendered":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/portfolio\/janna-maas\/"},"modified":"2026-11-02T15:39:11","modified_gmt":"2026-11-02T14:39:11","slug":"janna-maas","status":"publish","type":"us_portfolio","link":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/portfolio\/janna-maas\/","title":{"rendered":"Janna Maas"},"content":{"rendered":"","protected":false},"featured_media":28500,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"university_us_portfolio":[17],"class_list":["post-28499","us_portfolio","type-us_portfolio","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","university_us_portfolio-radboud-universiteit"],"acf":{"main_text":"","naam_van_het_proefschift":"Speaking volumes","samenvatting":"De ziekte van Parkinson (PD) leidt tot communicatieproblemen door een verminderde spraakverstaanbaarheid, veroorzaakt door een hypokinetische dysartrie. Dit komt voor bij tot wel 90% van de mensen met PD gedurende het ziekteverloop en heeft een negatieve invloed op sociale interactie en kwaliteit van leven. Hoog-intensieve behandeling lijkt effectief om de spraak te verbeteren, maar is niet voor iedere persoon met PD haalbaar. Voorafgaand aan de studies uit dit proefschrift, was er beperkte kennis over de invloed van logopedische behandeling op kwaliteit van leven en verbale communicatie bij mensen met PD, met name in een heterogene populatie, waaronder ook mensen die niet in staat zijn om intensieve behandeling te volgen. Daarnaast was er weinig bekend over het gebruik van technologie in de logopedie, terwijl dit gebruik toeneemt doordat het nieuwe mogelijkheden biedt om mensen met PD effici\u00ebnter te behandelen. Een app met real-time feedback op spraak wordt al veel gebruikt in Nederland, maar het gebruik en de gebruiksvriendelijkheid waren tot nu toe niet ge\u00ebvalueerd.\n\nIn deel I van dit proefschrift beschrijf ik het ontwerp en de uitvoering van een gerandomiseerde gecontroleerde studie (RCT) om de effectiviteit van gepersonaliseerde online logopedie te onderzoeken bij mensen met PD, inclusief mensen die geen intensieve face-to-face behandeling kunnen volgen. In deel II evalueer ik het gebruik en de gebruiksvriendelijkheid van een visuele feedback-app die de verstaanbaarheid van spraak bij mensen met PD ondersteunt.\n\nDeel I: Effectiviteit van gepersonaliseerde logopedie op afstand bij mensen met PD\nHet bewijs voor de effectiviteit van logopedie bij PD groeit, maar er is nog aanvullend onderzoek nodig om het volledige potentieel te verkennen. In hoofdstuk 2 beschrijf ik het design van een RCT om de effectiviteit te evalueren van gepersonaliseerde, op afstand aangeboden (online) parkinsonspecifieke logopedie (middels de Pitch Limiting Voice Treatment: PLVT) op kwaliteit van leven en spraakuitkomsten bij mensen met PD met een verminderde spraakverstaanbaarheid. De interventie wordt ondersteund door een speciale feedback-app, de Voice Trainer. Ik verwachtte dat deze aanpak de spraakverstaanbaarheid en de kwaliteit van leven zou verbeteren. Ik voerde een grote single-blinded gerandomiseerde studie uit (de PERSPECTIVE-studie), waarin 8 weken gepersonaliseerde online logopedie werd vergeleken met uitgestelde behandeling (wachtlijstdesign). Deelnemers werden willekeurig (1:1) toegewezen aan de interventiegroep of de controlegroep. De metingen vonden plaats bij aanvang en na 8 weken (beide groepen, T1) en na 32 weken (alleen interventiegroep, T2). Het doel was dat deelnemers online behandeld werden door zeer ervaren logopedisten die getraind zijn binnen \u00e9n actief betrokken zijn bij ParkinsonNet. De primaire uitkomstmaat was ziekte-specifieke kwaliteit van leven op T1, gemeten met de Parkinson\u2019s Disease Questionnaire-39 (PDQ-39).\n\nIn hoofdstuk 3 beschrijf ik de resultaten van deze studie. De data werden geanalyseerd met behulp van analyse van covariantie volgens het intention-to-treat principe. Tussen 1 maart 2019 en 27 maart 2021 werden 214 pati\u00ebnten ge\u00efncludeerd in de interventiegroep (n=109) of controlegroep (n=105). Op T1 was het aangepaste gemiddelde verschil in PDQ-39 -2,0 in het voordeel van de interventiegroep (95% BI -4,0 tot 0,1; p=0,056), wat statistisch niet significant was. De interventiegroep scoorde wel significant beter op het communicatie-domein van de PDQ-39 (post-hoc analyse), met een gecorrigeerd gemiddeld verschil van -5,3 (95% BI -9,4 tot -1,2; p=0,011), wat ook groter was dan het minimaal klinisch relevante verschil van 4,2 voor dit domein. Er werden geen verschillen gevonden tussen de groepen op de andere domeinen van de PDQ-39. De metingen op T2 lieten een significante verslechtering zien van de PDQ-39 ten opzichte van T1, met een verschil van 2,40 (95% BI 0,77 tot 4,02; p=0,004). Concluderend bleek logopedie op afstand geen verbetering te geven in de algehele kwaliteit van leven, hoewel er op T1 wel een bescheiden, niet significant voordeel werd gezien voor de interventiegroep. Ik koos ziekte-specifieke kwaliteit van leven als ambitieuze primaire uitkomstmaat, wetende dat dit een complexe maat is met meerdere domeinen die niet allemaal direct door logopedie worden be\u00efnvloed. Post-hoc analyses lieten zien dat de trend naar verbetering vooral werd verklaard door het communicatie-domein, wat past bij een daadwerkelijk behandeleffect. Hoewel dit slechts een onderdeel van de totale PDQ-39 betreft, is zelfstandig kunnen communiceren een belangrijk aspect van kwaliteit van leven. De andere domeinen veranderden niet, wat mijn hypothese ondersteunt dat logopedie specifiek communicatie verbetert en daarmee (deels) kwaliteit van leven be\u00efnvloedt. De effecten waren echter niet behouden bij de follow-up na 32 weken, wat het belang onderstreept van onderhoudsbehandeling op de lange termijn.\n\nDeel II: Evaluatie van de gebruiksvriendelijkheid van een app voor spraakverbetering bij mensen met PD\nDe meeste mensen met PD ervaren spraakproblemen, veroorzaakt door een hypokinetische dysartrie. Hun spraak kan verbeteren door te leren om luider te spreken om hun zachte stemgeluid te compenseren, terwijl de toonhoogte laag genoeg blijft voor een natuurlijk klinkende stem. Specifieke feedback op luidheid en toonhoogte tijdens oefeningen wordt als zeer waardevol beschouwd. In hoofdstuk 4 beschrijf ik de Voice Trainer, een applicatie die visuele feedback geeft tijdens het oefenen van spraak. Daarnaast beschrijf ik het bijbehorende dashboard, een web-based programma waarmee logopedisten op afstand de spraakprestaties van pati\u00ebnten kunnen monitoren. Ook evalueer ik het gebruik en de gebruiksvriendelijkheid van de Voice Trainer bij mensen met PD. Eenentachtig deelnemers uit de studie (beschreven in hoofdstuk 3) vulden twee vragenlijsten in: de System Usability Scale (SUS) (score 0\u2013100, waarbij een hogere score staat voor betere gebruiksvriendelijkheid) en de Voice Trainer Questionnaire (VTQ), ontwikkeld om het gebruik van de app te evalueren. De mediane SUS-score was 78,8, wat wijst op een bovengemiddelde gebruiksvriendelijkheid. Van de deelnemers die de app bleven gebruiken (45%), zou 92,3% deze aanbevelen aan anderen met PD. Van de deelnemers die stopten met gebruik (55%), zou 81,3% de app eveneens aanbevelen. Er waren verschillende redenen om het gebruik voort te zetten of te stoppen, zoals het niet meer nodig hebben van de app of hem vergeten te gebruiken. De meeste deelnemers waren tevreden over de gebruiksvriendelijkheid en hadden positieve ervaringen. Tegelijkertijd bleek er variatie te zijn in ervaringen en behoeften, bijvoorbeeld door technische problemen, voorkeur voor persoonlijke feedback boven een app, of de inspanning die het kostte om de app te gebruiken. Deze bevindingen benadrukken het belang van een individuele aanpak van de behandeling, afgestemd op de behoeften van de mens met parkinson, om optimale gepersonaliseerde logopedie te bieden en de transfer naar het dagelijks leven te bevorderen. Dat meer dan de helft van de deelnemers stopte met het gebruik van de app kan mogelijk deels verklaren waarom het behandelingseffect na verloop van tijd afnam (zoals beschreven in hoofdstuk 3). Dit onderstreept opnieuw het belang van adequate nazorg en onderhoudsbehandeling.","summary":"Parkinson\u2019s disease (PD) leads to communication problems because of a reduced intelligibility of speech, caused by hypokinetic dysarthria. This occurs in up to 90% of people with PD during the course of the disease, impacting social interaction and quality of life. Highly intensive treatment seems beneficial to improve speech, but this is not feasible for every person with PD. Before the work completed as part of this thesis, there was limited knowledge as to how speech therapy impacts quality of life and verbal communication in people with PD, specifically in a heterogeneous population including people who are not able to adhere to highly intensive treatment. Furthermore, little was known about the use of technology in speech therapy, the use of which is now increasing, as it provides new opportunities to treat persons with PD in a more efficient way. A real-time feedback app for speech in PD is already widely used in the Netherlands, but its use and usability had thus far not been evaluated.\n\nIn Part I of this thesis, I described the design and conducted a randomised controlled trial to examine the effectiveness of personalised, remotely delivered speech therapy in people with PD, also including individuals who were unable to follow intensive in-person treatment. In Part II, I evaluated the use and usability of a visual feedback app that supports speech intelligibility in people with PD.\n\nPart I: Effectiveness of personalised, remotely delivered speech therapy in people with PD\nEvidence for the efficacy of speech therapy in PD is growing, but more work remains needed to explore its full potential. In Chapter 2 I describe the design of a randomised controlled trial (RCT) to evaluate the effectiveness of our personalised and home-based (remote) parkinson-specific speech therapy (Pitch Limiting Voice Treatment: PLVT) on quality of life and speech outcomes for people with PD who have a reduced intelligibility of speech. The intervention is supported by a dedicated speech training app, the Voice Trainer. I expected this approach to improve speech intelligibility and quality of life in persons with PD. I performed a large single blinded RCT (the PERSPECTIVE study), comparing 8 weeks of personalised remote speech therapy to delayed intervention (waiting list design). Participants were assigned randomly (1:1) to the intervention group or control group. Measurements took place at baseline and after 8 weeks (both groups, T1), and after 32 weeks (intervention group only, T2). The aim was that participants were treated remotely by a highly experienced speech therapist (speech therapist) being trained by and actively involved in the Dutch ParkinsonNet). The primary outcome was disease-related quality of life at T1, assessed with the Parkinson\u2019s Disease Questionnaire 39 (PDQ-39).\n\nIn Chapter 3, I describe the results of this study. Data were analysed using analysis of covariance based on the intention-to-treat principle. Between March 1, 2019, and March 27, 2021, 214 patients were enrolled in the intervention group (n=109) or control group (n=105). At T1, the adjusted mean difference in PDQ-39 was -2.0 in favour of the intervention group (95% CI -4.0 to 0.1; p=0.056), which was statistically not significant. The intervention group did score significantly better on the communication index score of the PDQ-39 (post hoc analysis), with an adjusted mean difference of -5.3 (95% CI -9.4 to -1.2; p=0.011), also exceeding the minimally important difference of 4.2 for this domain. We found no between-group differences on any other PDQ-39 domain. T2 measurements showed a significant deterioration of the PDQ-39 compared to T1 measurements with a difference of 2.40 (95% CI 0.77 to 4.02; p=0.004). In conclusion, I found that remote speech therapy did not improve overall quality of life, although I did observe a modest, non-significant benefit in favour of the intervention arm at T1. I opted for disease-related quality of life as an ambitious primary treatment goal, realising that this is a challenging outcome that includes a wide variety of domains, many of which are not targeted specifically by speech therapy. Post-hoc analyses showed that the trend towards an improved general quality of life in the intervention group was driven by only one of these domains, namely the communication-related quality of life, which is in line with a genuine treatment effect. Although this is only a small part of the overall PDQ-39, being able to communicate independently is an important aspect of quality of life. None of the other domains of the PDQ-39 changed after treatment, which supports my hypothesis that speech therapy specifically improves communication and thereby quality of life. However, the results did not sustain at follow-up measurement after 32 weeks. This implicates the importance of some form of maintenance speech therapy at the long-term.\n\nPart II: Usability evaluation of an application for improving speech in people with PD\nMost persons with PD experience speech problems, which is called hypokinetic dysarthria. Their speech can be improved by learning to speak louder to overcome their soft voice, while keeping the vocal pitch low enough for a natural voice. Receiving specific feedback on pitch and loudness during these exercises is deemed to be very helpful. In Chapter 4, I described the Voice Trainer, an application that provides visual feedback to people while exercising their speech. I also described its accompanying dashboard, a web-based program that allows speech therapists to remotely monitor their patients\u2019 speech performance. In addition, I evaluated the use and usability of the Voice Trainer in people with PD. Eighty-one participants from the trial described in Chapter 3 were asked to fill out two questionnaires on the use and usability of the app: the System Usability Scale (SUS) (scored on a range of 0 indicating low usability to 100 indicating high usability), and a questionnaire developed for evaluating use of the app, the Voice Trainer Questionnaire (VTQ). Participants judged the usability of the Voice Trainer with a median SUS score of 78.8, indicating above average satisfaction. Of those who continued using the app (45%), 92.3% would recommend the app to other persons with PD. Of the participants discontinuing its use (55%), 81.3% would recommend it to others. There were various reasons for (dis)continuing its use, e.g. as not needing it anymore to improve speech, but also forgetting to use it. Most participants were satisfied with the usability of the app and had positive experiences using it. Although the app was well-received amongst persons with PD, I found that there is individual variability in experiences and needs regarding its use, e.g. some participants experienced technical issues, preferred feedback from a person over an app, or it took them too much effort to use it. These findings emphasise that an individual treatment approach is required to meet the person\u2019s needs and to provide optimal personalised speech therapy to transfer the newly learned skills to daily life. The fact that more than half of the participants stopped using the app may partially explain the loss of treatment effect during follow-up as described in Chapter 3, again emphasizing the need of adequate maintenance after treatment.","auteur":"Janna Maas","auteur_slug":"janna-maas","publicatiedatum":"10 december 2026","taal":"EN","url_flipbook":"https:\/\/ebook.proefschriftmaken.nl\/ebook\/jannamaas?iframe=true","url_download_pdf":"https:\/\/ebook.proefschriftmaken.nl\/download\/b9c09790-d2fb-4c9f-b098-3eda380a0952\/highres","url_epub":"","ordernummer":"19868","isbn":"978-94-6534-820-9","doi_nummer":"","naam_universiteit":"Radboud Universiteit","afbeeldingen":28500,"video_url":"","podcast_url":"","naam_student:":"","binnenwerk":"","universiteit":"Radboud Universiteit","cover":"","afwerking":"","cover_afwerking":"","design":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/us_portfolio\/28499","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/us_portfolio"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/us_portfolio"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/28500"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28499"}],"wp:term":[{"taxonomy":"university_us_portfolio","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/university_us_portfolio?post=28499"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}