{"id":26967,"date":"2026-09-22T23:01:56","date_gmt":"2026-09-22T21:01:56","guid":{"rendered":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/portfolio\/reineke-van-tol\/"},"modified":"2026-10-31T11:33:44","modified_gmt":"2026-10-31T10:33:44","slug":"reineke-van-tol","status":"publish","type":"us_portfolio","link":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/portfolio\/reineke-van-tol\/","title":{"rendered":"Reineke van Tol"},"content":{"rendered":"","protected":false},"featured_media":26968,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"university_us_portfolio":[29],"class_list":["post-26967","us_portfolio","type-us_portfolio","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","university_us_portfolio-wageningen-university"],"acf":{"main_text":"","naam_van_het_proefschift":"Wilding Pedagogies","samenvatting":"Hedendaagse sociaal-ecologische crises, waaronder klimaatverandering, biodiversiteitsverlies en grootschalige ecologische degradatie, wijzen steeds nadrukkelijker op het falen van dominante manieren van kennen, zijn en samenleven die mensen positioneren als gescheiden van en superieur aan de meer-dan-menselijke wereld. Deze crises zijn geen op zichzelf staande milieuproblemen, maar maken diepgaande verstoringen zichtbaar in de relaties die het floreren van zowel mensen als andere levensvormen mogelijk maken.\n\nAls belangrijke maatschappelijke institutie waarin dominante aannames, waarden en manieren van relateren worden gereproduceerd en gelegitimeerd, is onderwijs nauw verweven met zowel het voortbestaan van deze crises als pogingen om erop te reageren. Vragen over hoe mensen leren zich tot de wereld te verhouden worden daarmee centrale onderwijskundige vraagstukken. Hoewel dergelijke vragen gedurende de gehele levensloop relevant zijn, vormt het hoger onderwijs een bijzonder betekenisvolle context om deze te onderzoeken. Jongvolwassenheid wordt algemeen beschouwd als een vormende levensfase waarin identiteiten, waarden, wereldbeelden en toekomstori\u00ebntaties actief worden ontwikkeld, terwijl jongvolwassenen tegelijkertijd steeds vaker worden geconfronteerd met ecologische onzekerheid, milieudegradatie en zorgen over de toekomst als onderdeel van hun onderwijs. Het hoger onderwijs wordt daarmee een belangrijke ruimte waarin studenten kunnen onderzoeken wat het betekent om te leven, leren en worden binnen een veranderende meer-dan-menselijke wereld. Tegen deze achtergrond onderzoekt dit proefschrift het potentieel van wilde pedagogiek als een educatieve respons op de samenkomende sociaal-ecologische crises van onze tijd.\n\nHet centrale doel van dit proefschrift was te onderzoeken op welke manieren, indien aanwezig, wilde pedagogiek in het hoger onderwijs zogenoemd \u2018relationeel worden\u2019 (relational becoming) met de wereld onder studenten kan bevorderen in tijden van sociaal-ecologische crises. Vier onderzoeksvragen stonden daarbij centraal: (1) Hoe kan wilde pedagogiek worden geconceptualiseerd binnen een meer-dan-menselijke relationele ontologie? (2) Hoe kan wilde pedagogiek vorm krijgen als meer-dan-menselijke ecologie\u00ebn van leren binnen het hoger onderwijs? (3) Op welke manieren, indien aanwezig, ontstaan processen van relationeel worden onder studenten die deelnemen aan leeromgevingen ge\u00efnspireerd door wilde pedagogiek? en (4) Hoe kan kwalitatief onderzoek worden heringericht zodat het aansluit bij relationele en meer-dan-menselijke opvattingen van leren en worden?\n\nHoofdstuk 1 introduceert de theoretische en maatschappelijke context van het proefschrift. Vanuit inheemse en posthumanistische, feministische literatuur wordt betoogd dat hedendaagse sociaal-ecologische crises kunnen worden begrepen als symptomen van dominante manieren van kennen en zijn die mensen positioneren als gescheiden van en superieur aan de meer-dan-menselijke wereld. Als alternatief ontwikkelt het hoofdstuk een relationeel perspectief op leren en worden, waarbij de concepten meer-dan-menselijke leerecologie\u00ebn en \u2018relationeel worden\u2019 worden ge\u00efntroduceerd als centrale lenzen waarmee onderwijsprocessen in het gehele proefschrift worden onderzocht.\n\nVoortbouwend op het concept van (her)verwildering introduceert het hoofdstuk wilde pedagogiek als een relationele onderwijsbenadering die gericht is op het cultiveren van wederkerige, aandachtige en participatieve vormen van leren met de wereld. Ten slotte positioneert het hoofdstuk diepe zorg voor de aarde als een belangrijke toekomstgericht streven van dergelijke leerprocessen en presenteert het de onderzoeksdoelen, onderzoeksvragen en de opbouw van het proefschrift.\n\nHoofdstuk 2 ontwikkelt de onto-epistemologische en methodologische achtergrond van het proefschrift. Voortbouwend op posthumanistische feministische en relationele perspectieven benadert het hoofdstuk onderzoek als een relationeel proces dat ontstaat door voortdurende betrokkenheid binnen meer-dan-menselijke werelden. Deze benadering bevraagt conventionele aannames die kennis loskoppelen van de contexten en relaties waaruit zij voortkomt, en benadrukt in plaats daarvan context, belichaming en relationele participatie. Het hoofdstuk onderzoekt ook wat relationele aannames betekenen voor de positie van de onderzoeker.\n\nDeze uitgangspunten worden vertaald naar een kwalitatieve onderzoeksbenadering die aandacht heeft voor de relationele en meer-dan-menselijke dimensies van ervaring. Het hoofdstuk introduceert de collectieve casestudie waarmee praktijken van wilde pedagogiek in het hoger onderwijs worden onderzocht en bespreekt de rol van participatieve immersie, reflectieve vragenlijsten en wandelinterviews in het verkennen van ervaringen van studenten.\n\nTer beantwoording van de eerste onderzoeksvraag onderzoekt hoofdstuk 3 hoe wilde pedagogiek kan worden begrepen binnen een meer-dan-menselijke relationele ontologie. Door in gesprek te gaan met literatuur over duurzaamheidsonderwijs, milieueducatie, buitenonderwijs, transformatief leren en posthumanistische benaderingen van onderwijs, identificeert het hoofdstuk de opkomst van wat wordt beschreven als een \u2018wilde wending\u2019 (wild turn) binnen duurzaamheidsonderwijs. Deze ontwikkeling weerspiegelt toenemende pogingen om voorbij onderwijsbenaderingen te gaan waarin mensen worden gepositioneerd als losstaande observatoren van de wereld, richting vormen van leren die mensen erkennen als deelnemers binnen meer-dan-menselijke relaties.\n\nBinnen deze bredere ontwikkeling conceptualiseert het hoofdstuk wilde pedagogiek als een meer-dan-menselijke ecologie van leren. Leren wordt daarbij niet primair opgevat als een proces dat zich afspeelt binnen individuen, maar als een relationele praktijk die ontstaat tussen plaatsen, mensen en meer-dan-menselijke entiteiten. Het hoofdstuk betoogt verder dat wilde pedagogiek wordt gekenmerkt door een uitgesproken openheid voor onzekerheid en spontaniteit, terwijl zij tegelijkertijd een ontwrichtende dimensie bevat die aannames over menselijke uitzonderingsposities, controle, voorspelbaarheid en productiviteit ter discussie stelt. Daarmee legt het hoofdstuk de conceptuele basis voor de rest van het proefschrift.\n\nTer beantwoording van de tweede onderzoeksvraag onderzoekt hoofdstuk 4 hoe wilde pedagogiek vorm kan krijgen als meer-dan-menselijke ecologie van leren binnen het hoger onderwijs. Voortbouwend op de conceptuele fundamenten uit hoofdstuk 3 en empirische inzichten uit de casestudies verkent het hoofdstuk hoe relationele uitgangspunten kunnen worden vertaald naar onderwijspraktijken. In plaats van een vast pedagogisch model voor te stellen, richt het hoofdstuk zich op het identificeren van voorwaarden waaronder \u2018relationeel worden met de wereld\u2019 kan worden ondersteund.\n\nDeze verkenning resulteerde in vier onderling verbonden domeinen van wilde pedagogische praktijk: (1) wilde en zorgzame leeromgevingen, (2) leren vanuit nieuwsgierigheid en verwondering, (3) relationeel leren met de wereld en (4) disruptief leren voor de wereld. Samen beschrijven deze domeinen manieren waarop onderwijspraktijken aandachtigheid, openheid, spontaniteit en zorg binnen meer-dan-menselijke werelden kunnen cultiveren. In plaats van afzonderlijke pedagogische strategie\u00ebn te vormen, overlappen en versterken zij elkaar en cre\u00ebren zij omstandigheden waarin studenten zichzelf en de wereld op nieuwe manieren kunnen ontmoeten.\n\nDaarnaast benadrukt het hoofdstuk het belang van diepe verwondering als een bijzonder krachtige factor binnen deze leerprocessen. Ervaringen van diepe verwondering hebben het vermogen om vanzelfsprekende aannames te doorbreken, openheid voor onzekerheid uit te nodigen en ruimte te cre\u00ebren voor nieuwe manieren van waarnemen en relateren. In deze zin functioneert diepe verwondering als een performatieve kracht die processen van relationeel worden ondersteunt. Door deze vier domeinen en de rol van diepe verwondering te articuleren, biedt het hoofdstuk een praktisch en conceptueel kader voor de vormgeving van wilde pedagogiek in het hoger onderwijs.\n\nHoofdstuk 5 behandelt de derde onderzoeksvraag door te onderzoeken op welke manieren processen van relationeel worden ontstaan onder studenten die leren in leeromgevingen ge\u00efnspireerd door wilde pedagogiek. Op basis van ervaringen van deelnemers binnen de drie casestudies ontwikkelt het hoofdstuk \u2018relationeel worden\u2019 als een conceptueel kader om te begrijpen hoe onderwijs kan bijdragen aan verschuivingen in de manier waarop studenten de meer-dan-menselijke wereld waarnemen, zich ertoe verhouden en eraan deelnemen.\n\nDe bevindingen suggereren dat ervaringen met wilde pedagogiek processen van relationeel worden kunnen ondersteunen via onderling verbonden bewegingen van relationeel bewustzijn van de meer-dan-menselijke wereld, nieuwe inzichten in mens-wereldrelaties, affectieve verbondenheid met de meer-dan-menselijke wereld, heroverwegingen van doelen en verantwoordelijkheden en meer responsieve vormen van handelen voor de wereld. Deze dimensies verschenen niet als afzonderlijke fasen, maar als dynamisch verweven aspecten van een breder relationeel proces.\n\nBelangrijk is dat relationeel worden niet naar voren kwam als een stabiele getransformeerde toestand of onderwijsuitkomst. De ervaringen van deelnemers wijzen eerder op een voortdurende golvende beweging die aanzwelt en weer afneemt door wisselende betrokkenheid bij menselijke en meer-dan-menselijke werelden. Vanuit dit perspectief wordt transformatie begrepen als een relationeel proces waarin manieren van zijn voortdurend worden hervormd binnen veranderende netwerken van relaties.\n\nHet hoofdstuk identificeert daarnaast diepe zorg voor de aarde als een belangrijke draad die door deze processen heen loopt. Zorg wordt daarbij niet opgevat als een individuele houding of morele verplichting, maar als iets dat ontstaat vanuit geleefde ervaringen van onderlinge afhankelijkheid, kwetsbaarheid en relationele verstrengeling. Diepe zorg voor de aarde verschijnt daarmee als een vorm van zorg van binnenuit, die ontstaat door de manier waarop studenten de relaties die leven mogelijk maken leren opmerken en zich ermee verbinden.\n\nHoofdstuk 6 behandelt de vierde onderzoeksvraag en onderzoekt hoe kwalitatief onderzoek kan worden herzien zodat het aansluit bij relationele en meer-dan-menselijke opvattingen van leren en worden. Voortbouwend op de onto-epistemologische uitgangspunten uit hoofdstuk 2 en de empirische inzichten uit hoofdstuk 5 verkent het hoofdstuk de methodologische implicaties van het serieus nemen van relationele ontologie. Wanneer leren en worden ontstaan door voortdurende relaties binnen meer-dan-menselijke werelden, rijst de vraag hoe dergelijke processen onderzocht kunnen worden zonder aannames van scheiding, dominantie en methodologische controle te reproduceren.\n\nAls antwoord hierop ontwikkelt het hoofdstuk het concept van \u2018methodologische verwildering\u2019 (methodological wilding) als een ethico-onto-epistemologische herori\u00ebntatie van kwalitatief onderzoek. Methodologische verwildering richt zich op het cultiveren van grotere openheid, aandachtigheid en responsiviteit ten opzichte van de gesitueerde, belichaamde, affectieve en meer-dan-menselijke voorwaarden waaruit ervaring en betekenis ontstaan. Op basis van wandelinterviews onderzoekt het hoofdstuk hoe praktijken zoals beweging, zintuiglijke afstemming, belichaamde aandacht en openheid voor spontaniteit mogelijkheden cre\u00ebren om directer betrokken te raken bij de relationele verstrengelingen die leren en worden vormgeven.\n\nNaast methodologische innovatie gaat het hoofdstuk in op bredere vragen rondom kennis, betekenisgeving, participatie en representatie binnen relationeel onderzoek. Onderzoek wordt daarbij begrepen als een gesitueerde praktijk van deelnemen aan en betekenis geven met een wereld die zich voortdurend ontvouwt door relaties. Tegelijkertijd reflecteert het hoofdstuk kritisch op spanningen en beperkingen die een dergelijke benadering met zich meebrengt, waaronder vragen rond asymmetrie en onontkoombare onvolledigheid. Methodologische verwildering wordt uiteindelijk gepresenteerd als een voortdurende praktijk van aandachtig en verantwoordelijk blijven binnen de relationele werelden waarvan onderzoek zelf deel uitmaakt.\n\nHoofdstuk 7 brengt de conceptuele, pedagogische, empirische en methodologische draden van het proefschrift samen. Aan de hand van de concepten \u2018weven\u2019 (weaving) en \u2018toekomstmaken\u2019 (futuring) overstijgt het hoofdstuk de afzonderlijke onderzoeksvragen en reflecteert het op de bredere betekenis van wilde pedagogiek in tijden van sociaal-ecologische crises. Toekomsten worden daarbij niet benaderd als vooraf vaststaande bestemmingen die op ons wachten, maar als iets dat voortdurend ontstaat door huidige relaties, praktijken en processen van betekenisgeving.\n\nVoortbouwend op de bevindingen uit de voorgaande hoofdstukken onderzoekt het hoofdstuk hoe wilde pedagogiek, \u2018relationeel worden\u2019, diepe verwondering, diepe zorg voor de aarde, constructieve hoop en methodologische verwildering kunnen worden begrepen als belangrijke draden in het voortdurende weven van een leefbare toekomst voor zowel de menselijke als de meer-dan-menselijke wereld. Relationeel worden wordt opnieuw beschouwd als een voortdurende en golvende beweging waarin mensen hun plaats binnen meer-dan-menselijke werelden blijven herzien. Diepe verwondering wordt besproken als een performatieve kracht die vanzelfsprekende aannames kan ontregelen en nieuwe mogelijkheden voor relateren kan openen. Diepe zorg voor de aarde verschijnt als een emergente kwaliteit van dergelijke processen, terwijl constructieve hoop wordt benaderd als een manier om betrokken te blijven bij onzekere toekomsten.\n\nHet hoofdstuk reflecteert daarnaast op de methodologische implicaties van onderzoek binnen relationele ontologie\u00ebn. Door terug te keren naar vragen over kennis, betekenisgeving, participatie en context wordt betoogd dat relationeel onderzoek voortdurende aandacht vereist voor de voorwaarden waaronder betekenissen ontstaan. Methodologische verwildering wordt daarom opnieuw opgevat als een praktijk van responsief en verantwoordelijk blijven binnen de relationele werelden die onderzoek probeert te begrijpen.\n\nGezamenlijk positioneren deze reflecties wilde pedagogiek als een praktijk van \u2018toekomstmaken\u2019 (futuring). Door omstandigheden te cre\u00ebren waarin studenten aandachtiger, ontvankelijker, responsiever en meer verbonden kunnen worden met meer-dan-menselijke werelden, draagt wilde pedagogiek bij aan alternatieve manieren van waarnemen, relateren, zorgen en participeren. Hoewel dergelijke processen altijd onvolledig, gesitueerd en afhankelijk blijven, kunnen zij vormen van relationeel worden en diepe zorg voor de aarde voeden die hoopvolle en responsieve betrokkenheid bij onzekere toekomsten ondersteunen.","summary":"Contemporary socio-ecological crises, including climate change, biodiversity loss, and widespread ecological degradation, increasingly point toward the failure of dominant ways of knowing, being, and organizing life that position humans as separate from and superior to the more-than-human world. Rather than isolated environmental problems, these crises reveal profound disruptions in the relations that sustain more-than-human flourishing.\n\nAs a key institution through which dominant assumptions, values, and ways of relating are reproduced and legitimized, education is deeply implicated in both the persistence of these crises and efforts to respond to them. Questions of how humans learn to relate to the world therefore become central educational concerns. While such questions extend across the lifespan, higher education constitutes a particularly significant context in which to explore them. Young adulthood is widely recognized as a formative period in which identities, values, worldviews, and orientations toward the future are actively in formation, while young adults increasingly encounter ecological uncertainty, environmental degradation, and concerns about the future as part of their educational experiences. Higher education therefore becomes an important space in which learners may explore what it means to live, learn, and become within a changing more-than-human world. Against this backdrop, this dissertation examines the potential of wild pedagogies as an educational response to the converging socio-ecological crises of our time.\n\nThe central aim of the dissertation was to explore in what ways, if any, wild pedagogies in higher education foster relational becoming with the world among students in times of socio-ecological crisis. Four research questions guided this journey: (1) How can wild pedagogies be conceptualized within more-than-human relational ontologies? (2) How can wild pedagogies be enacted as more-than-human ecologies of learning within higher education? (3) In what ways, if any, do processes of relational becoming emerge among higher education students engaged in wild pedagogies-inspired learning environments? And (4) How can qualitative inquiry be reconfigured to align with relational and more-than-human understandings of learning and becoming?\n\nChapter 1 introduces the theoretical and societal context of the dissertation. Drawing on indigenous and posthuman feminist scholarship, it argues that contemporary socio-ecological crises can be understood as symptoms of dominant ways of knowing and being that position humans as separate from and superior to the more-than-human world. In response, the chapter develops a relational framing of learning and becoming, introducing the concepts of more-than-human learning ecologies and relational becoming as central lenses through which educational processes are explored throughout the dissertation. Engaging with the concept of (re)wilding, the chapter further introduces wild pedagogies as a relational educational response that seeks to cultivate more reciprocal, attentive, and participatory forms of learning with the world. Finally, the chapter positions deep environmental care as an important future-oriented aspiration of such learning processes and outlines the research objectives, research questions, and overall structure of the dissertation.\n\nChapter 2 develops the onto-epistemological and methodological foundations of the dissertation. Building on posthuman feminist and relational scholarship, the chapter approaches research as relational process that emerges through ongoing engagements within more-than-human worlds. This perspective challenges conventional assumptions that position knowledge as detached from the contexts and relations through which it arises and instead emphasizes situatedness, embodiment, and relational participation. The chapter also explores the implications of relational ontologies for researcher positionality.\n\nThese commitments are translated into a qualitative research approach designed to remain attentive to the relational and more-than-human dimensions of experience. The chapter introduces the collective case study through which the dissertation explores practices of wild pedagogies in higher education and discusses the role of participatory immersion, reflective inquiry, and walking interviews in engaging with students' experiences.\n\nAddressing the first research question, Chapter 3 explores how wild pedagogies can be understood within more-than-human relational ontologies. Through engagement with scholarship on sustainability education, environmental education, outdoor learning, transformative learning, and posthuman approaches to education, the chapter identifies the emergence of what is described as a \u2018wild turn\u2019 in sustainability education. This turn reflects growing efforts to move beyond educational approaches that position humans as detached observers of the world toward forms of learning that acknowledge humans as participants within more-than-human relations.\n\nWithin this broader development, the chapter conceptualizes wild pedagogies as a more-than-human ecology of learning. Rather than approaching learning as a process that occurs primarily within individual minds, wild pedagogies are understood as relational educational practices through which learning emerges among places, humans, and other-than human beings alike. The chapter further argues that wild pedagogies are characterized by a distinctive openness to uncertainty, emergence, and spontaneity, while simultaneously carrying a disruptive impulse that challenges assumptions of human exceptionalism, control, predictability, and productivity. In doing so, the chapter establishes the conceptual foundations upon which the remainder of the dissertation builds.\n\nAddressing the second research question, Chapter 4 explores how wild pedagogies may be enacted as more-than-human ecologies of learning within higher education. Building on the conceptual foundations developed in Chapter 3 and drawing on empirical insights from the case studies, the chapter examines how relational commitments can be translated into educational practice. Rather than proposing a fixed pedagogical model, the chapter seeks to identify conditions through which relational becoming with the world may be supported.\n\nThis exploration resulted in four interconnected domains of wild pedagogical practice: (1) wild and caring learning spaces, (2) learning from curiosity and wonder, (3) relational learning with the world, and (4) disruptive learning for the world. Together, these domains describe ways in which educational practices can cultivate attentiveness, openness, participation, and care within more-than-human learning environments. Rather than functioning as separate pedagogical strategies, they overlap and interact, creating conditions through which learners may encounter themselves and the world differently.\n\nThe chapter further highlights the importance of deep wonder as a particularly significant force within these learning processes. Experiences of deep wonder have the capacity to interrupt habitual assumptions, invite openness toward uncertainty, and create opportunities for new ways of perceiving and relating to emerge. In this sense, deep wonder functions as a performative force that helps facilitate processes of relational becoming. Through articulating these four domains and the role of deep wonder within them, the chapter offers a practical and conceptual framework for enacting wild pedagogies in higher education.\n\nChapter 5 addresses the third research question by exploring in what ways, if any, processes of relational becoming emerge among students engaged in wild pedagogies-inspired learning environments. Drawing on participants\u2019 experiences across the three case studies, the chapter develops relational becoming as a sensitizing concept for understanding how educational experiences may contribute to shifts in how learners perceive, relate to, and participate within more-than-human worlds.\n\nThe findings suggest that experiences with wild pedagogies can support processes of relational becoming through interconnected movements of relational awareness of the more-than-human world, new understandings of human\u2013world relations, affective connection with the more-than-human world, reconsiderations of purpose and responsibility, and more responsive forms of action for the world. Rather than emerging as separate stages, these dimensions appeared as mutually reinforcing and dynamically intertwined aspects of a broader relational process.\n\nImportantly, relational becoming did not emerge as a stable transformed state or educational outcome. Instead, participants\u2019 experiences suggest an ongoing and undulatory movement that swells and recedes through continued engagement within more-than-human worlds. From this perspective, transformation is understood not as something that occurs within autonomous individuals, but as a relational process through which ways of being are continuously negotiated, renewed, and reconfigured within changing webs of relation.\n\nThe chapter further identifies deep environmental care as an important thread emerging within these processes. Rather than approaching care as an individual attitude or moral obligation, care is conceptualized as emerging through lived experiences of interdependence, vulnerability, and relational entanglement. Deep environmental care thus appears as a form of caring from within, arising through how learners come to notice, inhabit, and respond to the relations that sustain life. In doing so, the chapter provides the empirical foundation for the dissertation\u2019s broader argument that wild pedagogies may contribute to more caring and responsive ways of becoming with the world.\n\nChapter 6 addresses the fourth research question by exploring how qualitative inquiry may be reconfigured to align with relational and more-than-human understandings of learning and becoming. Building on the onto-epistemological commitments developed in Chapter 2 and the empirical experiences discussed in Chapter 5, the chapter examines the methodological implications of taking relational ontology seriously. If learning and becoming emerge through ongoing relations within more-than-human worlds, questions arise concerning how such processes can be studied without reproducing assumptions of separation, representation, and methodological control.\n\nIn response, the chapter develops the notion of methodological wilding as an ethico-onto-epistemological reorientation of qualitative inquiry. Methodological wilding seeks to cultivate greater openness, attentiveness, and responsiveness to the situated, embodied, affective, and more-than-human conditions through which experience and meaning emerge. Drawing on the walking interviews that were part of the study, the chapter explores how practices such as movement, sensory attunement, grounding, and openness to spontaneity may create opportunities for engaging more directly with the relational entanglements that shape learning and becoming.\n\nBeyond methodological innovation, the chapter engages with broader questions concerning knowledge, meaning-making, participation, and representation within relational research. It argues that inquiry may be understood as a situated practice of participating in and making meaning with a world that continuously unfolds through relations. At the same time, the chapter critically reflects on the tensions and limitations that accompany such an approach, including questions of asymmetry, partiality, and response-ability. Rather than offering a definitive methodological solution, methodological wilding is presented as an ongoing practice of remaining attentive and accountable within the relational worlds of which research itself forms a part.\n\nChapter 7 brings together the conceptual, pedagogical, empirical, and methodological threads developed throughout the dissertation. Drawing on the concepts of weaving and futuring, the chapter moves beyond the individual research questions to consider the broader significance of wild pedagogies in times of socio-ecological crises. Rather than treating futures as predetermined destinations waiting to unfold, the chapter approaches them as continuously emerging through present relations, practices, and ways of meaning-making.\n\nBuilding on the findings of the preceding chapters, the discussion explores how wild pedagogies, relational becoming, deep wonder, deep environmental care, constructive hope, and methodological wilding can each be understood as important threads within the ongoing weaving of more livable futures. Within the context of wilding pedagogies, relational becoming is reconsidered as an ongoing and undulatory process through which humans continuously negotiate their place within a more-than-human world. Deep wonder is discussed as a performative force capable of unsettling habitual assumptions and opening possibilities for new ways of relating. Additionally, deep environmental care is explored as an emergent quality of such becoming, while constructive hope is approached as a way of remaining engaged with uncertain futures.\n\nThe chapter further reflects on the methodological implications of doing research within relational ontologies. Revisiting questions of knowledge, meaning-making, participation, and situatedness, it argues that relational inquiry requires ongoing attentiveness to the conditions through which meanings emerge. Methodological wilding is therefore reconsidered as a practice of remaining responsive and accountable within the relational worlds that research seeks to understand.\n\nTaken together, these reflections position wild pedagogies as practices of futuring. By creating conditions through which learners may become more attentive, affected, responsive, and connected within the more-than-human world, wild pedagogies contribute to the cultivation of alternative ways of sensing, relating, caring, and participating. While such processes remain partial, situated, and contingent, they may help nurture forms of relational becoming and deep environmental care that support more hopeful and responsive engagements with uncertain futures.","auteur":"Reineke van Tol","auteur_slug":"reineke-van-tol","publicatiedatum":"28 oktober 2026","taal":"EN","url_flipbook":"https:\/\/ebook.proefschriftmaken.nl\/ebook\/reinekevantol?iframe=true","url_download_pdf":"https:\/\/ebook.proefschriftmaken.nl\/download\/c53e4c1e-b6e9-4460-af07-7271d049f33e\/highres","url_epub":"","ordernummer":"19564","isbn":"978-94-6534-632-8","doi_nummer":"10.18174\/681849","naam_universiteit":"Wageningen University","afbeeldingen":26968,"video_url":"","podcast_url":"","naam_student:":"","binnenwerk":"","universiteit":"Wageningen University","cover":"","afwerking":"","cover_afwerking":"","design":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/us_portfolio\/26967","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/us_portfolio"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/us_portfolio"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26968"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26967"}],"wp:term":[{"taxonomy":"university_us_portfolio","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/university_us_portfolio?post=26967"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}