{"id":26932,"date":"2026-09-17T21:05:02","date_gmt":"2026-09-17T19:05:02","guid":{"rendered":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/portfolio\/bram-parmentier\/"},"modified":"2026-10-31T11:32:47","modified_gmt":"2026-10-31T10:32:47","slug":"bram-parmentier","status":"publish","type":"us_portfolio","link":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/portfolio\/bram-parmentier\/","title":{"rendered":"Bram Parmentier"},"content":{"rendered":"","protected":false},"featured_media":26933,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"university_us_portfolio":[29],"class_list":["post-26932","us_portfolio","type-us_portfolio","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","university_us_portfolio-wageningen-university"],"acf":{"main_text":"","naam_van_het_proefschift":"Getting to the bottom of demersal fish","samenvatting":"Kleine (<30 cm) demersale vissen, waaronder ingegraven zandspiering (ondanks hun gebruikelijke classificatie als pelagische soort), spelen een belangrijke rol als prooi voor een breed scala aan roofdieren in de zuidelijke Noordzee, zoals zeezoogdieren, zeevogels en visetende vissen. Er blijven echter aanzienlijke kennislacunes bestaan met betrekking tot soortspecifieke ruimtelijke verspreidingen, dichtheden, energetische kenmerken en, specifiek voor zandspiering, dagelijks gedrag. Daarom is de hoofddoelstelling van dit proefschrift het verbeteren van het begrip van deze kernaspecten van de beschikbaarheid van prooien. De centrale onderzoeksvraag van dit proefschrift luidt: Wat zijn de verspreidings-, energetische en (diurnale) gedragskenmerken van kleine demersale vissen, met name de twee Ammodytes-soorten, in de zuidelijke Noordzee? Een overkoepelend doel is om te beoordelen of de twee meest voorkomende zandspieringsoorten, Ammodytes marinus en Ammodytes tobianus, verschillende rollen als prooi vervullen binnen het ecosysteem.\n\nZoals beschreven in de algemene inleiding (Hoofdstuk 1), blijven kennislacunes over kleine demersale vissen bestaan, mede door de ineffici\u00ebnte bemonstering van standaard demersale vissurveys voor deze soorten. Dit komt doordat deze surveys primair zijn ontworpen om commercieel belangrijke, grotere vissen te monitoren. Daarnaast richten demersale surveys gericht op het vangen van kleine (juveniele) vissen zich voornamelijk op het kwantificeren van nieuwe jaarklassen in kustgebieden, waardoor ze onvoldoende ruimtelijke dekking bieden van offshore gebieden. Ook de Noordzee-brede zandspieringsurvey (NSSS) biedt een beperkte ruimtelijke dekking, met slechts enkele bemonsteringslocaties in de Nederlandse Noordzee. In dit proefschrift zijn daarom twee alternatieve bemonsteringsmethoden gebruikt: de Triple-D dredge van het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ), oorspronkelijk ontworpen voor macrobenthosbemonstering, en de kor die door Wageningen Marine Research (WMR) wordt gebruikt om jaarlijkse trends in schelpdierpopulaties te kwantificeren. Beide vistuigen maken gebruik van fijne maaswijdtes en snijmessen die de bodem binnendringen, waardoor ze geschikt zijn voor het vangen van kleine vissen, in het bijzonder ingegraven zandspiering.\n\nIn Hoofdstuk 2 zijn gegevens verzameld met de Triple-D geanalyseerd om de ruimtelijke verspreiding van kleine vissen in kaart te brengen. Er zijn kaarten van de biomassaverspreiding gemaakt voor de meest voorkomende kleine demersale vissoorten, evenals voor alle soorten gecombineerd. De kaarten besloegen de Nederlandse Exclusieve Economische Zone en de Britse Doggerbank en waren gebaseerd op 1.307 waarnemingen verzameld tussen 2006 en 2023. De biomassa van alle soorten gecombineerd was bijzonder hoog op de Britse Doggerbank, met schattingen tot 100 g m\u207b\u00b2. In de Nederlandse EEZ bevonden zich hotspots (<25 g m\u207b\u00b2) ten westen en noorden van de Waddeneilanden, terwijl gebieden met een lagere biomassa voorkwamen in de kustregio's langs de Nederlandse westkust, de Oestergronden en op de Nederlandse Doggerbank. Op soortniveau vertoonden schar en schol een relatief homogene verspreiding over het studiegebied, terwijl pitvis-soorten, dwergtong en scaldfish breder verspreid waren over het gehele gebied. Grondel-soorten waren beperkt tot de kustgebieden. Zandspiering-soorten vielen op door een zeer sterke ruimtelijke heterogeniteit, met lokaal zeer hoge biomassawaarnemingen. Biomassaschattingen werden verder vergeleken met bestaande studies op basis van trawlvisserij en bleken minstens twee keer zo hoog te zijn als eerder gerapporteerde waarden. Onze schattingen van de prooibiomassa kunnen daarom ons huidige begrip van de (prooi)draagkracht van het Noordzee-ecosysteem voor roofdiersoorten herzien.\n\nHoofdstuk 3 behandelt de energetische component van de hoofdonderzoeksvraag door de soortspecifieke seizoensgebonden calorische energiedichtheden te bepalen van de vroege herfst tot het vroege voorjaar. Er werden duidelijke soortspecifieke overwinteringspatronen in de energiedichtheid waargenomen. De energiedichtheid van schar, pitvis, schol en zandspiering-soorten daalde met ~25%, die van tong met ~10%, terwijl de meun en scaldfish met ~10% toenamen. Grondels namen toe van de vroege herfst tot de vroege winter alvorens af te nemen, terwijl dwergtong en wijting relatief stabiel bleven. Voor de twee Ammodytes-soorten werden aanvullend soortspecifieke energiedichtheden voor het voorjaar en de zomer geschat. Er werden geen significante verschillen gevonden tussen de twee Ammodytes-soorten, die beide een piek in energiedichtheid vertoonden in het midden van de zomer, wat een toename van ~40% ten opzichte van het vroege voorjaar betekende. Deze resultaten benadrukken het belang van het meewegen van seizoensgebonden variabiliteit in energiedichtheid bij het beoordelen van de kwaliteit van prooien. Soortspecifieke energiedichtheden aan het einde van de winter werden vervolgens toegepast om de biomassaschattingen uit Hoofdstuk 2 om te zetten in soortspecifieke en totale energielandschappen. Dit is belangrijk omdat de energetische kwaliteit van de prooi vaak nog belangrijker is dan de kwantiteit in de foerageerstrategie\u00ebn van roofdieren.\n\nHoofdstuk 4 richt zich op de ontwikkeling van soortspecifieke primers voor real-time PCR-analyse van de drie meest voorkomende zandspieringsoorten langs de Nederlandse kust (beide Ammodytes-soorten en Hyperoplus lanceolatus). Het doel was om een betrouwbare en kosteneffectieve DNA-gebaseerde soortidentificatie mogelijk te maken. Dit is noodzakelijk omdat morfologische identificatie van de twee zandspieringsoorten uitdagend is en onmogelijk voor ernstig beschadigde individuen (een aanzienlijk deel van de zandspiering die met een kor wordt gevangen). Toch is nauwkeurige soortidentificatie essentieel voor het begrijpen van hun soortspecifieke ecologische rollen. Morfologische kenmerken, geschikt voor grote steekproeven, werden ge\u00ebvalueerd door vergelijking met DNA-gebaseerde identificatie. DNA-gebaseerde identificaties werden al gebruikt om soortspecifieke verschillen in de energiedichtheden van de twee Ammodytes-soorten te analyseren in Hoofdstuk 3. In Hoofdstuk 5 werden DNA-gebaseerde identificaties gebruikt naast morfologisch ge\u00efdentificeerde soorten.\n\nHoofdstuk 5 onderzocht de verspreiding van beide Ammodytes-soorten in de Nederlandse kustzone (<20 nm) om soortspecifieke verschillen in ruimtelijke verspreiding en dagelijks gedrag te identificeren. We analyseerden bodemgegevens verzameld tijdens de jaarlijkse Nederlandse schelpdierensurvey in het voorjaar (2016\u20132018, 2020\u20132022). Niche-scheiding werd beoordeeld in relatie tot diepte, sedimentkenmerken, tweekleppige biomassa, zoutgehalte en temporele variabelen (dag van het jaar en relatieve tijdstip van de dag). De soorten vertoonden een grotendeels offshore-nearshore scheiding, waarbij A. marinus dominant was in offshore gebieden met een hoge dichtheid, terwijl A. tobianus dominant was in de kustnabije gebieden. Dit patroon werd grotendeels gedreven door verschillen in geprefereerde dieptebereiken. Er werden echter ook gebieden waargenomen waar beide soorten samen voorkwamen, voornamelijk in overgangszones tussen diepe en ondiepere regio's. Zelfs binnen dezelfde haal kwamen ze samen voor. Voor beide soorten was de tweekleppige biomassa negatief geassocieerd met hun dichtheid, wat suggereert dat dichte aggregaties van tweekleppigen het ingraafgedrag kunnen belemmeren. Omdat de bodembemonstering overdag plaatsvond in het voorjaar \u2014 het seizoen waarin zandspieringen hun typische dagelijkse foerageergedrag vertonen \u2014 konden we soortspecifiek diurnaal gedrag afleiden uit de in de bodem verzamelde gegevens. Beide soorten vertoonden vergelijkbare dagelijkse patronen, met lagere bodemdichtheden in de ochtend, verder gereduceerde dichtheden gedurende de dag, en een geleidelijke toename naar de hoogste dichtheden in de avond. Gedurende de bemonsteringsperiode namen de bodemdichtheden bij A. marinus sterk toe, terwijl A. tobianus een meer parabolisch patroon vertoonde. Het dagelijkse gedrag van zandspiering is een belangrijk aspect van hun beschikbaarheid als prooi voor roofdiersoorten, aangezien veel roofdieren zich richten op zandspiering in de waterkolom (bijv. grote sterns) of wanneer ze zijn ingegraven in de bodem (bijv. wijting, schelvis, bruinvis).\n\nHoofdstuk 6 biedt een afsluitende discussie waarin ik reflecteer op en een synthese maak van de inzichten die in dit proefschrift zijn opgedaan met betrekking tot verschillende aspecten van de beschikbaarheid van kleine demersale vissen als prooi voor roofdiersoorten. Nieuwe onderzoeksvragen worden geadresseerd, inclusief suggesties voor hoe onze resultaten kunnen worden gekoppeld aan (top)roofdieren die afhankelijk zijn van kleine demersale vissen. Deze koppeling is cruciaal, omdat het inzicht geeft in het functioneren van roofdiersoorten, die vaak worden gebruikt als indicatoren voor de ecologische toestand van de Nederlandse Noordzee. Een beter begrip van prooi-roofdier interacties, inclusief de effecten van menselijke verstoring, kan helpen bepalen of beheermaatregelen (bijv. het beperken van antropogene activiteiten in belangrijke foerageergebieden wanneer deze prooi of roofdier negatief be\u00efnvloeden) noodzakelijk en effectief zijn voor het verbeteren van de ecologische status van het zuidelijke Noordzee-ecosysteem.","summary":"Small (<30 cm) demersal fish, including buried sandeel (despite their usual classification as pelagic species), play an important role as prey for a wide range of predators, such as marine mammals, seabirds, and piscivorous fish. However, significant knowledge gaps remain regarding species-specific spatial distributions, abundances, energetic characteristics, and, specifically for sandeel, diurnal behaviour. Therefore, the primary objective of this thesis is to improve the understanding of these key aspects of prey availability. Accordingly, the main research question guiding this thesis is: What are the distributional, energetic, and (diurnal) behavioural characteristics of small demersal fish, particularly the two Ammodytes species, in the southern North Sea? An overarching goal is to assess whether the two most abundant sandeel species, Ammodytes marinus and Ammodytes tobianus, play different roles as prey within the ecosystem.\n\nAs outlined in the general introduction (Chapter 1), knowledge gaps regarding small demersal fish persist, in part due to the inefficient sampling of standard demersal fish surveys for these species. This is because these surveys are primarily designed to monitor commercially important, larger fish. In addition, demersal surveys aimed at capturing small (juvenile) fish primarily focus on quantifying new year classes in coastal areas and therefore lack sufficient spatial coverage of offshore areas. Similarly, the North Sea-wide sandeel survey (NSSS) also provides limited spatial coverage, with only a few sampling locations in the Dutch North Sea. In this thesis, two alternative sampling methods were therefore used: the Triple-D dredge used by the Netherlands Institute for Sea Research (NIOZ), originally designed for macrobenthos sampling, and the dredge used by Wageningen Marine Research (WMR) to quantify annual trends in shellfish populations. Both gears use fine mesh sizes and cutting blades that penetrate the sediment, making them suitable for capturing small fish, particularly buried sandeel.\n\nIn Chapter 2, data collected by the Triple-D were analysed to address the spatial distribution of small fish. Biomass distribution maps were created for the most abundant small demersal fish species, as well as for all species combined. The maps covered the Dutch Exclusive Economic Zone and the UK Dogger Bank and were based on 1,307 observations collected between 2006 and 2023. Biomass of all species combined was particularly high on the UK Dogger Bank, with estimates up to 100 g m\u207b\u00b2. In the Dutch EEZ, hotspots (<25 g m\u207b\u00b2) were located west and north of the Wadden Islands, while lower biomass areas occurred in nearshore regions along the west coast of the Netherlands, the Oyster Grounds, and on the Dutch Dogger Bank. At the species level, dab and plaice showed relatively homogeneous distributions across the study area, whereas dragonet spp., scaldfish, and solenette were more broadly distributed across the entire study area. Goby spp. was restricted to the coastal areas. Sandeel spp. stood out as highly spatially heterogeneous, with locally very high biomass observations. Biomass estimates were further compared with existing trawl-based studies and were found to be at least twice as high as previously reported values. Our estimates of prey biomass may therefore reshape our current understanding of the (prey) carrying capacity of the North Sea ecosystem for predator species.\n\nChapter 3 addresses the energetic component of the main research question by determining species-specific seasonal calorific energy densities from early autumn to early spring. Clear species-specific over-winter patterns in energy density were observed. Energy densities of dab, dragonet, plaice, and sandeel spp. declined by ~25%, sole by ~10%, while rockling and scaldfish increased by ~10%. Gobies increased from early autumn to early winter before declining, whereas solenette and whiting remained relatively stable. Spring and summer species-specific energy densities were additionally estimated for the two Ammodytes species. No significant differences were found between the two Ammodytes species, both of which showed a peak in energy density in mid-summer, representing an increase of ~40% from early spring. These results highlight the importance of accounting for seasonal variability in energy density when assessing prey quality. Species-specific end-of-winter energy densities were then applied to convert the biomass estimates from Chapter 2 into species-specific and total energy landscapes. This is important, as prey quality is even more important than prey quantity in predator foraging strategies.\n\nChapter 4 focuses on the development of species-specific primers for real-time PCR analysis of the three most abundant sandeel species along the Dutch coast (both Ammodytes species and Hyperoplus lanceolatus). The aim was to enable reliable and cost-effective DNA-based species identification. This is necessary because morphological identification of the two sandeel species is challenging and impossible for severely damaged individuals (a substantial proportion of sandeel collected by a dredge). Yet accurate species identification is essential for understanding their species-specific ecological roles. Morphological characteristics, suitable for large sample sizes, were evaluated by comparison with DNA-based identification. DNA-based identifications were already used to analyse species-specific differences in the energy densities of the two Ammodytes species in Chapter 3. In Chapter 5, DNA-based identifications were used alongside morphologically identified species.\n\nChapter 5 examined the distribution of both Ammodytes species in the Dutch coastal zone (<20 nm) to identify species-specific differences in spatial distribution and diurnal behaviour. We analysed seabed data collected during the annual Dutch shellfish survey in spring (2016\u20132018, 2020\u20132022). Niche segregation was assessed in relation to depth, sediment characteristics, bivalve biomass, salinity, and temporal variables (day of year and relative time of day). The species showed a largely offshore\u2013nearshore segregation, with A. marinus dominant in offshore areas at high abundance, while A. tobianus was dominant in nearshore areas. This pattern was largely driven by differences in preferred depth ranges. However, areas where both species co-occurred were also observed, mainly in transition zones between deep and shallower regions. Even within the same sampling hauls they co-occurred. For both species, bivalve biomass was negatively associated with abundance, which suggests that dense bivalve aggregations may hinder burrowing behaviour. Because seabed sampling took place during daytime in spring\u2014the season in which sandeel exhibit their typical diurnal foraging behaviour\u2014we could infer species-specific diurnal behaviour from the data collected in the seabed. Both species showed similar diurnal patterns, with lower seabed densities in the morning, further reduced densities during the day, and a gradual increase towards the highest densities in the evening. Over the sampling period, seabed densities in A. marinus increased strongly, while A. tobianus showed a more parabolic pattern. The diurnal behaviour of sandeel is an important aspect of their prey availability to predator species, as many predators target sandeel either in the water column (e.g. sandwich terns) or when they are buried in the seabed (e.g. whiting, haddock, harbour porpoise).\n\nChapter 6 provides a final discussion in which I reflect on and synthesize the insights gained throughout this thesis regarding different aspects of prey availability of small demersal fish to predator species. New research questions are addressed, including suggestions for how to link our results with (top) predators that depend on small demersal fish. This link is crucial, as it provides insight into the functioning of predator species, which are often used as indicators of the ecological state of the Dutch North Sea. A better understanding of prey\u2013predator interactions, including the effects of human interference, can help determine whether management measures (e.g. limiting anthropogenic activities in important foraging areas when these negatively affect either prey or predators) are necessary and effective for improving the ecological status of the southern North Sea ecosystem.","auteur":"Bram Parmentier","auteur_slug":"bram-parmentier","publicatiedatum":"7 oktober 2026","taal":"EN","url_flipbook":"https:\/\/ebook.proefschriftmaken.nl\/ebook\/bramparmentier?iframe=true","url_download_pdf":"https:\/\/ebook.proefschriftmaken.nl\/download\/e170bbae-fee2-4efd-a222-2d3ffc3b479d\/highres","url_epub":"","ordernummer":"19382","isbn":"","doi_nummer":"10.18174\/681510","naam_universiteit":"Wageningen University","afbeeldingen":26933,"video_url":"","podcast_url":"","naam_student:":"","binnenwerk":"","universiteit":"Wageningen University","cover":"","afwerking":"","cover_afwerking":"","design":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/us_portfolio\/26932","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/us_portfolio"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/us_portfolio"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26933"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26932"}],"wp:term":[{"taxonomy":"university_us_portfolio","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/university_us_portfolio?post=26932"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}