{"id":26838,"date":"2026-09-04T11:40:00","date_gmt":"2026-09-04T09:40:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/portfolio\/samantha-elkhuizen\/"},"modified":"2026-10-31T11:31:06","modified_gmt":"2026-10-31T10:31:06","slug":"samantha-elkhuizen","status":"publish","type":"us_portfolio","link":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/portfolio\/samantha-elkhuizen\/","title":{"rendered":"Samantha Elkhuizen"},"content":{"rendered":"","protected":false},"featured_media":26839,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"university_us_portfolio":[29],"class_list":["post-26838","us_portfolio","type-us_portfolio","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","university_us_portfolio-wageningen-university"],"acf":{"main_text":"","naam_van_het_proefschift":"Ripples of Change","samenvatting":"Achtergrond en doel\nDit proefschrift onderzoekt hoe burgers actief kunnen deelnemen aan gezondheidsbevordering. Gezondheidsbevordering richt zich op het versterken van het vermogen van burgers om invloed uit te oefenen op de omstandigheden die hun gezondheid bepalen. Daarbij gaat het verder dan ziektepreventie en richt het zich ook op bredere doelen, zoals welzijn, veerkracht en sociale rechtvaardigheid. Het betrekken van burgers bij gezondheidsbevordering wordt steeds vaker als waardevol beschouwd, omdat het dagelijkse ervaringen, lokale kennis en diverse perspectieven inbrengt in de ontwikkeling van gezondheidsgerelateerde acties en beleid. Deze betrokkenheid kan de relevantie, rechtvaardigheid en duurzaamheid van initiatieven vergroten. Tegelijkertijd is er nog beperkt inzicht in hoe burgerparticipatie in de praktijk vorm krijgt en hoe samenwerkingsprocessen effectief kunnen worden gevolgd, ondersteund en ge\u00ebvalueerd.\n\nDe centrale onderzoeksvraag van dit proefschrift luidt: Hoe kunnen burgers actief deelnemen aan initiatieven voor gezondheidsbevordering?\n\nOm deze vraag te beantwoorden, zijn twee deelvragen geformuleerd:\n1. Welke factoren be\u00efnvloeden de implementatie, samenwerking en ervaren effecten van burgerparticipatie in gezondheidsbevordering?\n2. Hoe kan burgerparticipatie in gezondheidsbevordering worden gemonitord en ge\u00ebvalueerd?\n\nMethoden\nIn dit proefschrift is gekozen voor de toepassing van participatief actieonderzoek om samen met relevante actoren kennis te ontwikkelen en actie te ondernemen. De methoden en instrumenten voor dataverzameling zijn in co-creatie met deelnemers ontwikkeld en afgestemd op bestaande lokale initiatieven, om de haalbaarheid, het gevoel van eigenaarschap en de contextuele relevantie te waarborgen. Gedurende het hele proces werden nieuwe inzichten voortdurend teruggekoppeld naar de praktijk, waardoor zowel het onderzoeksontwerp als de lokale interventies konden worden bijgesteld. Dit resulteerde in een dynamische cyclus van wederzijds leren, reflectie en verandering. Daarnaast zijn principes van waarderend onderzoek toegepast tijdens alle onderzoeksactiviteiten om een positieve en inclusieve onderzoeksomgeving te bevorderen, voort te bouwen op bestaande kwaliteiten en prestaties, en een constructief, toekomstgericht perspectief aan te moedigen. Er zijn verschillende kwalitatieve onderzoeksmethoden ingezet, waaronder documentanalyse, interviews, participerende observaties en talrijke interactieve workshops. Een veelgebruikte methode in de workshops was Ripple Effects Mapping, een participatieve evaluatietechniek waarbij een diverse groep deelnemers gezamenlijk de directe en indirecte effecten van hun samenwerking in kaart brengen aan de hand van een tijdlijn.\n\nResultaten\nHoofdstuk 2 onderzoekt welke randvoorwaarden nodig zijn om burgers effectief te betrekken bij kennisontwikkeling voor pandemische paraatheid. Hiervoor hebben we een verkennend kwalitatief onderzoek uitgevoerd, bestaande uit 14 interviews (n=20) en vier workshops (n=25). Elke workshop bouwde voort op de resultaten van eerdere workshops en maakte gebruik van interactieve werkvormen, zoals dynamische brainstorms, burgerwetenschapsreizen en wereldcaf\u00e9s. Twee overkoepelende randvoorwaarden kwamen naar voren: 1) publieke en professionele erkenning van burgerwetenschap, en 2) een toegankelijke infrastructuur voor kennisdeling en samenwerking. De resultaten laten zien dat investeren in een solide sociale, materi\u00eble en technologische infrastructuur v\u00f3\u00f3r een crisis noodzakelijk is om burgerbetrokkenheid bij kennisontwikkeling voor pandemische paraatheid te realiseren.\n\nHoofdstuk 3 beschrijft de factoren die bijdragen aan integrale samenwerking met burgerparticipatie in aandachtswijken. We combineerden participatief actieonderzoek en realistische evaluatie in drie Nederlandse wijken, in zowel landelijke als stedelijke gemeenten. De dataverzameling omvatte documentanalyse (n=25), interviews (n=23), Ripple Effects Mapping-sessies (n=3) en observaties (n=113). Door de samenhang tussen context, interventies, mechanismen en uitkomsten te analyseren, hebben we inzicht verkregen in hoe en waarom interventies in specifieke contexten werken. Zes sleutelfactoren voor integrale samenwerking met burgerparticipatie zijn ge\u00efdentificeerd: 1) ruimte voor integrale samenwerking en bewonersparticipatie, 2) domeinoverstijgende facilitators en sleutelfiguren uit de wijk als grenswerkers, 3) persoonlijk contact en aanwezigheid in de wijk, 4) gelijkwaardigheid en verwachtingsmanagement, 5) open en regelmatige communicatie, en 6) zichtbare resultaten. We hebben ervaren dat het benaderen van het onderzoek als een leerproces bijdroeg aan duurzame relaties, lokale impact en gedeeld eigenaarschap. Dit proces werd ondersteund door een actieonderzoeker en lokale procesbegeleiding.\n\nHoofdstuk 4 richt zich op de effecten van de rol van ervaringsdeskundige en ambassadeurs (moeders uit de wijk die anderen helpen) binnen het sociaal domein heeft op de deskundigen en ambassadeurs zelf. We hebben gebruikgemaakt van participatief actieonderzoek en hebben zeventien participatieve observaties en negen semi-gestructureerde interviews uitgevoerd met twee ambassadeurs, \u00e9\u00e9n ervaringsdeskundige en negen professionals in een Nederlandse stad. We identificeerden vier effecten van de rol van ervaringsdeskundige en ambassadeurs: 1) zich verbonden voelen \u2013 door wederzijdse erkenning en betrokkenheid bij de gemeenschap; 2) zich gewaardeerd voelen \u2013 door een zinvolle bijdrage te leveren en gerespecteerd te worden; 3) persoonlijke groei \u2013 het ontwikkelen van zelfreflectie, zelfacceptatie en zelfvertrouwen; en 4) het verwerven van overdraagbare vaardigheden en toekomstperspectieven \u2013 zoals taalvaardigheden, het stellen van grenzen en kansen op de arbeidsmarkt. Naast deze positieve effecten kwamen ook verschillende uitdagingen voor ervaringsdeskundigen en ambassadeurs naar voren, zoals het stellen van grenzen voor een goede werk-priv\u00e9 balans; wantrouwen en stress met betrekking tot financi\u00eble vergoeding; en het oprakelen van pijnlijke herinneringen. Om deze uitdagingen aan te pakken en een positief effect te waarborgen, wordt onderzoekers en professionals aanbevolen om binnen organisaties te investeren in passende begeleiding en erkenning, onder meer door duidelijke rolafbakening, ontwikkelmogelijkheden en het stimuleren van wederzijds leren.\n\nHoofdstuk 5 beschrijft lessen uit de toepassing van een participatieve systeembenadering bij de evaluatie van een programma gericht op het verbeteren van de gezondheid van kwetsbare gezinnen in Nederland. We hebben het proces en de resultaten van vier projecten in verschillende gemeenten onderzocht via een iteratief proces, bestaande uit vier stappen: 1) het uitvoeren van participatief actieonderzoek bij de vier projecten, 2) semi-gestructureerde interviews met de vier casemanagers, 3) drie reflectie- en leersessies van het consortium en documentanalyse, en 4) het formuleren van de thema\u2019s. De vijf belangrijkste lessen die we hebben geleerd uit de toepassing van een participatieve systeembenadering zijn: 1) flexibiliteit is nodig om de participatie van belanghebbenden te realiseren; 2) zorg voor een goede balans tussen onderzoeksmethoden en de praktijk; 3) zorg voor voldoende onderzoekscapaciteit; 4) definieer de rollen van de stakeholders; en 5) verken voortdurend de systeemgrenzen. De toepassing van een systeembenadering droeg bij aan een cultuur van gedeeld leren en co-creatie, aanpassingsvermogen en een beter overzicht en begrip van het bredere systeem.\n\nHoofdstuk 6 gaat in op het gebruik van Ripple Effects Mapping (REM) als participatieve methode om actie te faciliteren, leren te stimuleren en de voortgang van gezondheidsbevorderingsinitiatieven te monitoren in samenwerking met alle belanghebbenden. Om REM geschikt te maken voor burgerparticipatie, hebben we het workshopformaat van Nobles et al. (2022c) aangepast door: \u00e9\u00e9n-op-\u00e9\u00e9n interviews toe te voegen als opwarmer; te werken met een open tijdlijn die gericht is op persoonlijke hoogtepunten, successen en betekenisvolle momenten; \u00e9\u00e9n REM-workshop per casus te houden; in groepen van vijf tot zeven deelnemers te werken; en de ervaringen, gevoelens, reacties en onderliggende mechanismen van deelnemers expliciet te integreren. In totaal zijn 18 REM-workshops uitgevoerd voor16 casestudy\u2019s verdeeld over drie programma's. Al reflecterend op de methode kwamen vier overkoepelende thema's naar voren: 1) flexibiliteit, aangezien REM zich aanpasbaar toonde in diverse contexten, onderwerpen, initiatieffasen en groepssamenstellingen; 2) openheid en een positieve invalshoek van de dialoog, waarbij de open tijdlijn rijke inzichten opleverde in contextuele invloeden en rimpeleffecten, terwijl een constructieve sfeer werd bevorderd; 3) collectief leren en uitwisseling, mogelijk gemaakt door diverse belanghebbenden samen te brengen en perspectieven en niet-reguliere vormen van dialoog te delen; en 4) overzicht, inzicht en actie, aangezien de visuele tijdlijn reflectie ondersteunde, resultaten zichtbaar maakte, en hielp bij het identificeren van aanknopingspunten voor verandering en vervolgacties.\n\nAlgemene conclusies en aanbevelingen\nDit proefschrift laat zien dat burgerparticipatie in gezondheidsbevordering verschillende vormen en niveaus kent, vari\u00ebrend van deelname aan door professionals ge\u00efnitieerde processen tot door burgers ge\u00efnitieerde initiatieven. Deze participatie vindt plaats op uiteenlopende schaalniveaus, van regionale programma\u2019s tot buurtgerichte projecten, en binnen diverse thema\u2019s, wat de veelzijdigheid van burgerparticipatie in gezondheidsbevordering onderstreept.\n\nActieve deelname van burgers aan gezondheidsbevordering vraagt om zowel relationele als structurele voorwaarden die gelijkwaardige en erkende participatie mogelijk maken. Belangrijke relationele factoren zijn vertrouwen, gelijkwaardige dialoog en wederzijdse erkenning. Structureel gaat het onder meer om toegankelijke digitale en fysieke infrastructuren, institutionele verankering van participatie binnen professionele en organisatorische structuren, en passende financi\u00eble regelingen.\n\nBurgerparticipatie blijkt een dynamisch en relationeel proces, dat zich ontwikkelt in interactie met lokale omstandigheden, relaties en veranderende behoeften. Participatie vraagt dan ook om flexibiliteit, in zowel de opzet van het onderzoek als de praktijk, een open en reflectieve houding, het vinden van een goede balans tussen onderzoeksmethoden en de praktijk, en aandacht voor inclusiviteit. Om dit te ondersteunen, presenteert het proefschrift lessen die zijn geleerd uit de toepassing van een participatieve systeembenadering en een praktische uitwerking van Ripple Effects Mapping als instrument voor monitoring \u00e9n procesondersteuning.\n\nOp basis van inzichten uit dit proefschrift zijn praktische aanbevelingen geformuleerd voor beleidsmakers, praktijkprofessionals, onderzoekers en burgers. Voor beleidsmakers ligt de nadruk op het cre\u00ebren van ondersteunende structurele randvoorwaarden die burgerparticipatie in de hand werken. Dit omvat het verankeren van participatie in organisatorische en bestuursstructuren, het investeren in ge\u00efntegreerde digitale en fysieke infrastructuren, evenals toegankelijke financiering voor door burgers ge\u00efnitieerde initiatieven op het gebied van gezondheidsbevordering en financi\u00eble vergoeding van burgers voor hun deelname. Voor praktijkprofessionals benadrukken de bevindingen het belang van het maken van bewuste keuzes over participatie, het investeren in relaties en sleutelfiguren in de gemeenschap, en het bieden van passende ondersteuning aan zowel burgers als professionals. Wat onderzoekers betreft, pleit dit proefschrift voor een hybride onderzoeksopzet die contextspecifieke en geniereke onderzoeksmethoden combineren. Onderzoeksmethoden moeten participatief, contextgevoelig en voldoende flexibel zijn, en tegelijkertijd toegankelijk en boeiend voor deelnemers. Tot slot spelen burgers en gemeenschappen zelf ook een belangrijke rol door actief bij te dragen aan het vormgeven van participatieve praktijken en te pleiten voor duidelijke rollen, eerlijke vergoeding, transparante communicatie en respectvolle samenwerking. Het opvolgen van deze aanbevelingen zal de capaciteit en mogelijkheden van burgers om actief bij te dragen aan gezondheidsbevordering versterken.","summary":"Background and aim\nThis dissertation explores how citizens can actively participate in health promotion. Health promotion focuses on strengthening citizen\u2019s ability to influence the conditions that affect their health, moving beyond disease prevention toward broader goals such as well-being, resilience, and social equity. Involving citizens in health promotion is increasingly seen as valuable because it brings everyday experiences, local insights, and diverse perspectives into the development of health-related actions and policies. Such involvement has the potential to enhance relevance, fairness, and sustainability. However, there is still limited understanding of how citizen participation works in practice, and how collaborative processes can be followed, supported, and evaluated in meaningful ways.\n\nThe research question of this dissertation is: How can citizens actively participate in health promotion initiatives?\n\nTo address this question, two interrelated research questions were formulated:\n1. What factors influence the implementation, collaboration, and experienced impacts of citizen participation in health promotion?\n2. How can citizen participation in health promotion be monitored and evaluated?\n\nMethods\nThis dissertation adopted a Participatory Action Research (PAR) approach to co-create knowledge and action with all relevant actors. Data collection methods and tools were developed collaboratively with participants and aligned with existing local initiatives to ensure feasibility, ownership, and contextual relevance. Throughout the process, emerging insights were continuously fed back into practice to refine both the research design and local interventions, establishing a dynamic cycle of mutual learning, reflection, and change. The principles of Appreciative Inquiry were applied throughout all research activities to foster a positive and inclusive environment, to build on participants\u2019 existing strengths and past achievements, and to encourage a constructive, forward-looking perspective. Various qualitative research methods were applied, including document analysis, interviews, participatory observations, and numerous interactive workshops. One frequently used method for the workshops was Ripple Effects Mapping, a participatory evaluation technique that brings together a diverse group of participants, to collectively explore the direct and indirect effects of their collaboration on a timeline.\n\nResults\nChapter 2 explores the enabling conditions needed to effectively engage citizens in knowledge development for pandemic preparedness. We conducted an exploratory qualitative research design consisting of 14 interviews (n=20) and four workshops (n=25). Each workshop built on the results of previous workshops and used interactive methods such as dynamic brainstorming, citizen science journeys, and world caf\u00e9s. Two overarching preconditions were identified: 1) public and professional recognition of citizen science, and 2) an accessible infrastructure for knowledge sharing and collaboration. We concluded that investing in a solid social, material and technological infrastructure before a crisis is necessary to realize citizen engagement in knowledge development for pandemic preparedness.\n\nChapter 3 describes the effective factors for cross-sector collaboration with citizen participation in priority neighborhoods. We combined participatory action research and realist evaluation in three Dutch neighborhoods, in both rural and urban municipalities. Data collection included document analysis (n=25), interviews (n=23), Ripple Effects Mapping sessions (n=3), and observations (n=113). We identified effective factors by analyzing the relationship between context, interventions, mechanisms, and outcomes, thereby explaining how and why interventions work in a specific context. Six key factors for cross-sector collaboration with citizen participation identified were: 1) room for cross-sectoral collaboration and resident participation, 2) cross-domain facilitators and key figures from the neighborhood as health brokers, 3) personal contact and presence in the neighborhood, 4) equality and expectation management, 5) open and regular communication, and 6) visible results. We have experienced that treating the study design as a learning process contributed to sustainable relationships, local impact, and joint ownership. This process was facilitated by an action researcher and through local process guidance.\n\nChapter 4 addresses the impacts of being an expert-by-experience or peer-expert within the social domain on the experts themselves. We used a Participatory Action Research approach, and conducted seventeen participatory observations and nine semi-structured interviews with two peer-experts, one expert-by-experience, and nine professionals in a Dutch city. We identified four impacts of the expert-by-experience and peer-expert role: 1) feeling connected \u2013 through mutual recognition and community engagement; 2) feeling valued \u2013 by contributing meaningfully and being respected; 3) personal growth \u2013 gaining self-reflection, self-acceptance, and self-confidence; and 4) acquiring transferable skills and future prospects \u2013 such as language skills, boundary-setting, and employment opportunities. In those key impacts also several challenges for experts-by-experience and peer-experts were presented, these included difficulties in setting boundaries that may affect work-life balance; mistrust and stress regarding financial compensation; and the resurfacing of painful memories. To address these challenges and ensure positive impact, researchers and professionals were advised to provide supportive supervision and organizational recognition. This included offering clear guidance, defined role descriptions, opportunities for development, and promoting reciprocal learning.\n\nChapter 5 describes the lessons learnt from applying a participatory systems approach to the planning and implementation of an overall evaluation of a program aimed at enhancing the health of families in vulnerable positions in the Netherlands. We evaluated four projects across four municipalities. We studied the processes and results of the overall evaluation in four iterative steps: 1) conducting participatory action research with the four projects, 2) semi-structured interviews with the four case managers, 3) three consortium reflection and learning sessions and document analysis, and 4) formulation of the themes. The five main lessons learnt from applying a participatory systems approach were: 1) flexibility is needed to realize stakeholder participation; 2) balance research tools and methods with practice; 3) ensure adequate research capacity; 4) define the roles of stakeholders; and 5) explore system boundaries continuously. The perceived added value of a systems approach was that it fostered a culture of shared learning and co-creation, adaptability, and enhanced overview and understanding of the broader system.\n\nChapter 6 reflects on the use of Ripple Effects Mapping (REM) as a participatory method to facilitate action, stimulate learning, and monitor progress of health promotion initiatives in co-creation with all stakeholders. To make REM suitable for citizen participation, we adapted the Nobles et al. (2022c) workshop format by: reintroducing one-on-one interviews as a warm-up; using an open timeline centered on personal highlights, successes, and meaningful moments; conducting a single REM workshop per case; working in groups of five to seven participants; explicitly incorporating participants\u2019 experiences, feelings, responses, and underlying mechanisms. Across 16 case studies within three programs, 18 REM workshops were conducted. Reflection revealed four overarching themes: 1) flexibility, as REM proved adaptable across diverse contexts, topics, initiative phases, and group compositions; 2) openness and positive framing of dialogue, with the open timeline eliciting rich insights into contextual influences and ripple effects while fostering a constructive atmosphere; 3) collective exchange and mutual learning, enabled by bringing together diverse stakeholders and sharing of perspectives and non-regular forms of dialogue; and, 4) overview, insight, and action, as the visual timeline supported reflection, made achievements visible, identified leverage points for change, and generated momentum for follow-up action.\n\nGeneral conclusions and recommendations\nIn this dissertation various forms and levels of citizen participation in health promotion were examined. These ranged from participation in processes initiated by professionals to citizen-led initiatives. These forms of participation operated across different levels, from regional programs to neighborhood-based projects, and addressed a wide range of topics. By engaging with this diversity, the research reflects the plurality of ways in which citizens participate in health promotion practice.\n\nFor citizens to actively participate in health promotion, both relational and structural conditions that enable equitable and recognized participation needed to be in place. This dissertation highlighted the importance of factors such as trust, equitable dialogue, and mutual recognition, alongside enabling structures including accessible digital and physical infrastructures, the institutional embedding of participation within professional and organizational structures, and adequate financial arrangements.\n\nCitizen participation emerged as a dynamic and relational process that evolved in response to local contexts, relationships, and changing needs. Consequently, meaningful participation required flexibility in both research design and practice, including an open and reflexive attitude, balancing research methods with practice, and actively ensuring that diverse voices are heard. To support this, the dissertation presented lessons learned from applying a Participatory Systems Approach and provided a methodological guide for Ripple Effects Mapping, including adaptations to support the simultaneous monitoring and facilitation of participatory processes.\n\nBased on these insights, practical recommendations were formulated for policymaker, practitioners, researchers and citizens. Recommendations for policymakers concern creating supportive structural conditions that enable citizen participation to flourish. This includes embedding participation within organizational and governance structures, investing in integrated digital and physical infrastructures, as well as accessible funding for health promotion initiatives initiated by citizens and financial compensation of citizens for participation. For practitioners, the findings highlight the importance of making deliberate choices about participation, investing in relationships and community key figures, and providing adequate support for both citizens and professionals. With regard to researchers, this dissertation advocates for a hybrid research design that combines tailored research methods to capture projects\u2019 context-specific findings and overall research methods that are applied across multiple projects. Research approaches should be participatory, context-sensitive, and sufficiently flexible, while also being accessible and engaging for participants. Citizens and community groups also play an important role in shaping participatory practices, by advocating for supportive conditions such as clear roles, fair compensation, transparent communication, and respectful collaboration. Meeting these recommendations will strengthen citizens\u2019 capacity and opportunities to actively participate in health promotion.","auteur":"Samantha Elkhuizen","auteur_slug":"samantha-elkhuizen","publicatiedatum":"9 oktober 2026","taal":"EN","url_flipbook":"https:\/\/ebook.proefschriftmaken.nl\/ebook\/samanthaelkhuizen?iframe=true","url_download_pdf":"https:\/\/ebook.proefschriftmaken.nl\/download\/464a3a7c-0732-47eb-b9ad-354cc291defd\/highres","url_epub":"","ordernummer":"19229","isbn":"978-94-6534-571-0","doi_nummer":"10.18174\/681887","naam_universiteit":"Wageningen University","afbeeldingen":26839,"video_url":"","podcast_url":"","naam_student:":"","binnenwerk":"","universiteit":"Wageningen University","cover":"","afwerking":"","cover_afwerking":"","design":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/us_portfolio\/26838","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/us_portfolio"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/us_portfolio"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26839"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26838"}],"wp:term":[{"taxonomy":"university_us_portfolio","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/university_us_portfolio?post=26838"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}