{"id":16144,"date":"2026-07-01T15:16:58","date_gmt":"2026-07-01T13:16:58","guid":{"rendered":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/portfolio\/josine-gortzen\/"},"modified":"2026-07-01T15:17:08","modified_gmt":"2026-07-01T13:17:08","slug":"josine-gortzen","status":"publish","type":"us_portfolio","link":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/portfolio\/josine-gortzen\/","title":{"rendered":"Josine Gortzen"},"content":{"rendered":"","protected":true},"excerpt":{"rendered":"","protected":true},"author":7,"featured_media":16145,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"us_portfolio_category":[45],"class_list":["post-16144","us_portfolio","type-us_portfolio","status-publish","post-password-required","hentry","us_portfolio_category-new-template"],"acf":{"naam_van_het_proefschift":"Professional development of secondary school teachers in facilitating feedback dialogues and student reflection","samenvatting":"Dit proefschrift rapporteert over onderzoek naar de professionele ontwikkeling van docenten, gericht op het voeren van feedbackgesprekken met leerlingen met als doel bij te dragen aan het verdiepen van hun reflecties. Zowel feedbackgesprekken als reflectie worden algemeen belangrijk gevonden voor het leren en de persoonlijke ontwikkeling van leerlingen, maar beide onderwerpen worden vaak los van elkaar bestudeerd. Het onderzoek in dit proefschrift beoogt deze kloof te overbruggen.\n\nHet onderzoek is gesitueerd binnen het constructivistisch feedbackparadigma, waarin feedback wordt opgevat als een dialogisch en sociaal-constructief proces dat gericht is op het vragen, begrijpen en toepassen van feedback ter ondersteuning van leren. Binnen dit paradigma worden feedbackgesprekken en reflectie beschouwd als wederzijds versterkende processen: feedbackgesprekken verdiepen de reflectie van leerlingen, terwijl gestructureerde reflectie de invloed van feedback vergroot. Reflectie wordt in dit proefschrift opgevat als een middel voor persoonlijke ontwikkeling en groei.\n\nIn het voortgezet onderwijs, en met name binnen het vak Onderzoek en Ontwerpen (O&O, Technasium) waar leren reflecteren en persoonlijke ontwikkeling expliciete leerdoelen zijn, ervaren docenten problemen bij het vormgeven van feedback- en reflectieprocessen. Feedback blijft vaak beperkt tot eenrichtingscommunicatie, terwijl reflectietaken fragmentarisch en oppervlakkig blijven. Dit proefschrift richtte zich op het vinden van een oplossingsrichting voor deze problematiek.\n\nHet onderzoek bestond uit vijf onderling samenhangende studies, waarbij tevens het tweejarige Collaborative Teacher Reflection (CTR)-professionaliseringprogram is ontworpen en ge\u00ebvalueerd.\n\nDe eerste studie onderzocht de opvattingen, ervaringen en leerbehoeften van docenten met betrekking tot procesgerichte feedback ter bevordering van leerling reflectie. Focusgroep-interviews met 23 docenten resulteerden in vier profielen: basis, intermediair, gevorderd en gehinderd. Deze profielen laten verschillen zien in de manier waarop docenten feedback en reflectie opvatten en toepassen. De bevindingen gaven inzicht in de professionele leerbehoeften van docenten en vormden de basis voor het ontwerp van het CTR-program. Daarnaast leidde de studie tot een herinterpretatie van het begrip procesgerichte feedback als integraal onderdeel van feedbackgesprekken gericht op leerprocessen en persoonlijke ontwikkeling.\n\nDe tweede studie onderzocht de professionele groei in het begeleiden van feedbackgesprekken bij tien Technasium docenten die deelnamen aan het CTR-program. Hun professionele groei werd beschreven in individuele vignetten op de vijf dimensies: teacher readiness, monitoren of leerlingen klaar zijn voor de feedbackdialoog (student readiness), interactiemodus, feedbackinhoud en het gebruik van geverifieerde observaties. Aan het einde van het program lieten acht docenten groei zien op ten minste twee van deze dimensies. Vooral de \u2018teacher readiness\u2019 bleek van belang. Deze vorm van \u2018readiness\u2019 omvat het bewustzijn van docenten van hun eigen handelen, de sensitiviteit voor de reacties van leerlingen en het vermogen om een veilige leeromgeving te cre\u00ebren.\n\nDe derde studie onderzocht veranderingen in ervaringen van docenten en leerlingen met feedbackpraktijken tijdens het CTR-program. Op vier meetmomenten werden vragenlijsten afgenomen bij acht docenten en 155 leerlingen. De resultaten laten zien dat in het eerste jaar de docent gestuurde feedback grotendeels behouden bleef of zelfs werd versterkt. De verschuiving naar meer dialogische feedbackpraktijken werd vooral in het tweede jaar zichtbaar. In de meeste klassen rapporteerden leerlingen een toename te ervaren in dialogische feedback. Daarbij werd duidelijk dat de ervaringen van docenten en leerlingen niet altijd met elkaar overeenkwamen: leerlingen beoordeelden de dialogische feedbackpraktijken over het algemeen positiever dan de docenten zichzelf beoordeelden. Dit suggereert dat het meenemen van leerling perspectieven bij de evaluatie van professionaliseringsprogramma's waardevolle aanvullende inzichten kan opleveren.\n\nDe vierde studie onderzocht de relatie tussen deelname aan het CTR-program, de begeleidingspraktijken van docenten en de diepte van schriftelijke leerling reflecties. Acht docenten pasten een op literatuur gebaseerd raamwerk toe met vijf begeleidingsstrategie\u00ebn: het verduidelijken van het doel van reflectie, het samen formuleren van persoonlijke leerdoelen, het structureren van reflectietaken, het monitoren van reflectiediepte en het voeren van feedbackgesprekken. Na gebruik van het raamwerk rapporteerden docenten meer vertrouwen in en een beter begrip van hun begeleidende rol. Met de geschreven reflecties verdiepten leerlingen hun reflectie richting analytisch niveau, met de sterkste ontwikkeling bij leerlingen die aanvankelijk op een minder diep niveau reflecteerden.\n\nDe vijfde studie richtte zich op het ontwerp, de uitvoering en evaluatie van het CTR-program als geheel. In de inventarisatiefase werden acht ontwerpprincipes ge\u00efdentificeerd, getoetst en aangescherpt ter ondersteuning van het ontwerp van het professionaliseringsprogram. Deze principes zijn gebruikt als basis voor het ontwerp en de uitvoering van het tweejarige CTR-program. Na afloop van het CTR-program vond een evaluatie plaats met de deelnemende docenten. De resultaten lieten zien dat docenten hun rol als begeleider hadden geherdefinieerd, vaker feedbackgesprekken voerden en hun begeleidingsvaardigheden hadden ontwikkelden. Daarnaast leidde de evaluatie tot twee aanvullende ontwerpprincipes: de bemiddelende rol van de begeleider bij het vertalen van programma-intenties naar de klassenpraktijk, en het belang van organisatorische randvoorwaarden als factoren die duurzame implementatie mogelijk maken of belemmeren.\n\nDe bevindingen van dit proefschrift laten zien hoe feedback en reflectie in samenhang kunnen worden behandeld. Bovendien hebben de bevindingen geleid tot een set van onderling samenhangende kenmerken en voorwaarden voor de professionele ontwikkeling van docenten die feedback en reflectie is samenhang willen toepassen binnen het vak O&O op Technasium scholen. Door docenten te laten ervaren hoe feedback reflectie kan stimuleren en hoe reflectie de interpretatie van feedback verdiept, kan een consistenter begrip van beide processen ontstaan. Daarnaast vraagt het ontwikkelen van deze competenties om structurele tijd en ondersteuning. Een professionaliseringstraject dat dit ondersteunt moet ruimte bieden voor experimenteren, reflecteren en bijstellen. Op schoolniveau zijn tijd, collegiale samenwerking en steun van de schoolleiding noodzakelijk om feedbackgesprekken en reflectieve begeleiding duurzaam te integreren in de onderwijspraktijk. Bovendien blijkt de rol van leerlingen eveneens van belang in de professionele ontwikkeling van docenten. Leerlingen signaleren vaak als eerste veranderingen in de onderwijspraktijk en kunnen waardevolle inzichten geven in de invloed daarvan. Hun ervaringen met feedbackgesprekken en reflectie vormen daarmee een belangrijke bron voor het begrijpen en verdiepen van professionele groei van docenten. Dit onderzoek implicaties voor het O&O-curriculum. Diepgaande reflectie en feedbackgesprekken vragen om structurele inbedding en voldoende onderwijstijd binnen het O&O-vak. Ontwikkelingen waarbij deze tijd onder druk komt te staan, kunnen de condities ondermijnen die nodig zijn om deze praktijken duurzaam te laten slagen.\n\nSamenvattend laat dit proefschrift zien dat effectieve professionele ontwikkeling om een samenhangend geheel vraagt van conceptuele helderheid, ervaringsgericht leren, praktische ondersteuning en structurele condities. Alleen in een omgeving waarin deze elementen op elkaar zijn afgestemd, kunnen docenten zich professionaliseren in het voeren van feedbackgesprekken die ondersteunend zijn aan diepe leerling reflectie.","summary":"This dissertation reports on research into the question what professional development needs to encompass to enable teachers to facilitate feedback dialogues and support students\u2019 reflection. Despite their widely recognised importance, feedback and reflection have largely been studied apart from one another. This study aimed to bridge this gap by examining how secondary school teachers can be supported in facilitating feedback dialogues and guiding students\u2019 deep reflection through a professional development program.\n\nThe research was situated within a constructivist feedback paradigm, which conceptualises feedback as a dialogic and socially constructive process that supports meaning-making and learning. Within this paradigm, feedback dialogues and reflection are understood as mutually reinforcing processes: feedback dialogues deepen students\u2019 reflection, while structured reflection enhances the impact of feedback. Reflection is primarily understood as a means of personal learning and growth. In secondary education, and particularly within the Technasium context, where student reflection and personal development are explicit learning objectives, many teachers experience difficulties in implementing feedback as an interactive process. Feedback often remains a one-way transmission of information, while reflective activities are fragmented and superficial. This dissertation is aiming at dialogic feedback to deepen the level of students' reflection.\n\nFive interrelated studies were conducted, embedded within the design, enactment, and evaluation of a two-year professional development program: the Collaborative Teacher Reflection (CTR) program.\n\nThe first study explored teachers\u2019 conceptions, experiences, and learning needs regarding process-oriented feedback aimed at promoting student reflection. Focus group interviews with 23 teachers revealed four profiles (basic, intermediate, advanced, and constrained) indicating variation in how feedback and reflection are understood and enacted in practice. These findings provided insight into teachers\u2019 prior knowledge and professional learning needs and directly informed the design of the program. A further insight was the reconceptualization of process-oriented feedback. In this study it is understood as an integral element of feedback dialogues concerned with students\u2019 learning processes and personal development.\n\nThe second study examined professional growth in facilitating feedback dialogues among ten teachers participating in the CTR program. Growth was captured through individual vignettes describing developments across five areas: teacher readiness, monitoring student readiness, interaction mode, feedback content, and the use of verified observations. By the end of the program, eight teachers demonstrated professional growth in at least two of these areas. Particularly noteworthy was the important role of teacher readiness, which encompasses awareness of one\u2019s own behaviour, sensitivity to students\u2019 responses, and the ability to create a psychologically safe environment for dialogue.\n\nThe third study investigated changes in teachers\u2019 and students\u2019 perceptions of feedback practices over the course of the CTR program. Questionnaire data from eight teachers and 155 students were collected at four time points. The findings indicate that teacher-led feedback was generally maintained or strengthened in the first year; however, the transition towards more dialogic feedback practices was partially realised in the second year; with considerable variation across classrooms. Notably, discrepancies between teachers' and students' perceptions of feedback practices were apparent in most classes, with students generally reporting more positive experiences of dialogic feedback than their teachers. This suggests that including student perspectives in the evaluation of professional development programs may provide valuable complementary insights.\n\nThe fourth study examined the relationship between teachers\u2019 participation in the CTR program, their guidance practices, and the depth of students\u2019 written reflections. Eight teachers implemented a literature-based framework of five guidance actions: clarifying the purpose of reflection, co-formulating students\u2019 personal learning goals, specializing reflection tasks, monitoring reflective depth, and conducting feedback dialogues. After using the framework, teachers reported increased confidence and a deeper understanding of their facilitative role. Students\u2019 written reflections showed a shift towards more analytical forms of thinking over time, with the most pronounced development observed among students who initially demonstrated lower levels of reflection.\n\nThe fifth study examined the design, enactment, and evaluation of the CTR program in its entirety. Eight evidence-informed design principles were initially identified. Teachers reconceptualised their role as facilitators, made increasing use of structured feedback dialogues, and demonstrated enhanced reflective competence. The evaluation further yielded two additional design principles: the mediating role of the facilitator in translating program intentions into classroom practice, and the significance of organisational conditions as factors that enable or constrain implementation.\n\nIn conclusion, the findings of all studies indicate that professional development aimed at enabling teachers to facilitate feedback dialogues and support students\u2019 reflection should integrate conceptual understanding, practical pedagogical tools, and experiential learning opportunities. Rather than treating feedback and reflection as separate domains, professional development should support teachers in understanding how feedback can stimulate reflection and how reflection, in turn, deepens the interpretation and uptake of feedback. This coherent understanding of both processes as interconnected and dialogic forms the foundation for their effective enactment in classroom practice. These elements also enable teachers to engage with feedback and reflection from both a teacher and learner perspective.\n\nThe role of students in professional development also warrants attention, as they are often the first to signal changes in classroom practice and can provide valuable insights into their impact. Finally, the analysis of the CTR program shows that effective professional development requires a coherent integration of conceptual understanding, experiential learning, practical support, and enabling structural conditions. Only within an environment in which these elements are aligned can participating teachers sustainably develop and enact dialogic feedback practices and reflective guidance.","auteur":"Josine Gortzen","auteur_slug":"josine-gortzen","publicatiedatum":"2 oktober 2026","taal":"EN","url_flipbook":"https:\/\/ebook.proefschriftmaken.nl\/ebook\/josinegortzen?iframe=true","url_download_pdf":"https:\/\/ebook.proefschriftmaken.nl\/download\/43fcfcfa-a472-484f-b7ca-2e1a82e9d7b4\/optimized","url_epub":"","ordernummer":"18942","isbn":"978-90-386-6740-9","doi_nummer":"","naam_universiteit":"TU Eindhoven","afbeeldingen":16146,"naam_student:":"","binnenwerk":"","universiteit":"TU Eindhoven","cover":"","afwerking":"","cover_afwerking":"","design":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/us_portfolio\/16144","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/us_portfolio"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/us_portfolio"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16144"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/us_portfolio\/16144\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16147,"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/us_portfolio\/16144\/revisions\/16147"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16145"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16144"}],"wp:term":[{"taxonomy":"us_portfolio_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/us_portfolio_category?post=16144"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}